18 listopad

Wystawa „Unia Lubelska i jej epoka w twórczości Jana Matejki”

Screen shot 2013-03-25 at 2.59.40 PM
   Wystawa „Unia Lubelska i jej epoka w twórczości Jana Matejki”

18 listopada 2009 r. – 28 marca 2010 r.
Muzeum Sztuki Użytkowej, ul. Arsenalo 3A, Vilnius

Patronat na wystawą objęli i ją otworzą
minister kultury Republiki Litewskiej Remigijus Vilkaitis
i minister kultury i dziedzictwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej Roman Zdrojewski

Unia Lubelska – obraz Jana Matejki z 1869 r.
Obraz jest jednym ze znanych dzieł malarskich Jana Matejki tworzących cykl poświęcony historii Polski. Namalowany został dla upamiętnienia 300 rocznicy unii Polski i Litwy zawartej na sejmie w Lublinie w 1569 r. Kompozycja skupia się na ceremonii zaprzysiężenia unii w renesansowym wnętrzu Zamku Lubelskiego. Unia Lubelska uchodzi za jedno z najlepszych dzieł Matejki, w uznaniu za wartości obrazu malarz odznaczony został w 1870 r. francuskim orderem Legii Honorowej. Obraz jest własnością Muzeum Narodowego w Warszawie, a znajduje się w depozycie w Muzeum Lubelskim na zamku w Lublinie.

„Od stycznia do połowy sierpnia 1569 roku całe życie polityczne Rzeczypospolitej koncentrowało się w Lublinie. Obradujący tu sejm doprowadził do zawarcia unii realnej między Koroną Królestwa Polskiego a Wielkim Księstwem Litewskim. Wydarzenie to uznaje się dzisiaj za jedną z ważniejszych cezur chronologicznych w dziejach państwa polskiego”.

W czasie sejmu lubelskiego 1569 roku król Zygmunt II August rezydował w Zamku. Była to reprezentacyjna budowla, na gotyckich zrębach, z renesansową nadbudową, dokonaną na zlecenie króla Zygmunta I Starego. Zamkowe  pomieszczenia specjalnie przygotowano na pobyt królewski. Przybywali do nich dostojnicy świeccy i kościelni, posłowie koronni i litewscy w celu przedstawienia monarsze ustaleń dotyczących zasad połączenia obu członów monarchii jagiellońskiej. Można wręcz określić zamek lubelski jako „mózg i sztab unii”. Obradowano w salach i komnatach zamkowych, w domu mansjonarzy i w kaplicy zamkowej. W murach Zamku dokonał się akt podpisania unii lubelskiej. O wszystkich tych wydarzeniach informuje diariusz sejmu lubelskiego 1569 roku i liczne relacje posłów i obserwatorów zagranicznych.
Po podpisaniu doniosłego dokumentu unii pierwsze dziękczynne „Te Deum” zostało odśpiewane w zamkowym kościele. Na  jego ścianach zachowały się też podpisy świadków unii lubelskiej.

 

O WYSTAWIE

W 2009 r. przypada 440. rocznica zawarcia unii lubelskiej, w wyniku której utworzono unikalne w skali Europy państwo – Rzeczpospolitą Obojga Narodów. Jest to kluczowe wydarzenie w dziejach państwa litewskiego. Zawarty w 1569 r. układ zmienił charakter stosunków między Wielkim Księstwem Litewskim i Królestwem Polskim, zaowocował tworzeniem federacji obu państw, co z biegiem czasu doprowadziło do wzajemnego zbliżenia kultur, jednak nie pozbawiło kraje atrybutów państwowości i najważniejszych wyznaczników tożsamości politycznej ówczesnego społeczeństwa.

Unia lubelska to nie tylko układ polityczny mający doniosłe, historyczne znaczenie, ale i niewyczerpane źródło inspiracji dla artystów poszukujących szerszych możliwości kreacji, sposobów oddania szczegółów i ówczesnych nastrojów i realiów politycznych Litwy i Polski. Zbliżająca się 300. rocznica tego historycznego wydarzenia skłoniła wówczas wybitnego polskiego malarza Jana Matejkę do upamiętnienia sojuszu obu sąsiednich państw w postaci sugestywnego obrazu Unia Lubelska.

Pierwsze szkice do obrazu Matejko zaczął malować w 1866 r., ogromne płótno i farby do planowanego dzieła nabył w 1867 r. w Paryżu, prace nad obrazem ostatecznie ukończył w 1869 r. Unia Lubelska była pierwszym obrazem artysty z cyklu poświęconego historii kraju, przedstawiającego przełomowe wydarzenia historyczne, ukazującego Polakom pozytywne fakty z przeszłości. W uznaniu zawartości obrazu J. Matejko został odznaczony francuskim orderem Krzyża Kawalerskiego Legii Honorowej.

Na monumentalnym obrazie został przedstawiony końcowy moment sejmu lubelskiego – zaprzysiężenie unii w jednej z renesansowych sal Zamku Lubelskiego w dniu 1 lipca 1569 roku. Szczególna uwaga jest skupiona na królu polskim i wielkim księciu litewskim Zygmuncie Auguście z krucyfiksem w wysoko uniesionej dłoni, jakby wzywającym do podpisania aktu. Na ogromnym obrazie, oprócz Zygmunta Augusta, zostali przedstawieni główni działacze polityczni Polski i Litwy, biorący udział w przygotowaniu i zawarciu tego układu. Można zidentyfikować ponad 30 postaci. J. Matejko chciał ukazać nie tylko sam moment zaprzysiężenia aktu unii lubelskiej, ale i historię procesu, który doprowadził do tego wydarzenia, stąd na obrazie znalazły się również osoby, które były w Lublinie nieobecne (np. Mikołaj Radziwiłł Rudy). Z lewej strony obrazu zostali ukazani przedstawiciele protestantów, w centrum przedstawiono zdecydowanych zwolenników unii, z prawej – reprezentantów Litwy. Najważniejsze postaci przedstawione na obrazie określa zamieszczony schemat.

Przed II wojną światową obraz Unia Lubelska znajdował się w Muzeum Lubomirskich we Lwowie, w latach wojny został wywieziony do Wiśnicza, a później na Dolny Śląsk, gdzie w 1945 r. został odnaleziony wraz z innymi dziełami J. Matejki i przeniesiony do Muzeum Narodowego w Warszawie. Od 1957 r. obraz jest eksponowany w Lublinie.

Podczas wystawy w Wilnie zostaną także zaprezentowane inne prace artysty: szkice do obrazu ilustrujące historię powstania Unii Lubelskiej, szkice poszczególnych postaci, wizerunki postaci historycznych z Wielkiego Księstwa Litewskiego i Królestwa Polskiego, jak też inne dzieła malarskie i rzeźbiarskie ilustrujące epokę unii lubelskiej, wydarzenia polityczne, wątki miłosne i późniejsze obchody rocznic tego wydarzenia (m.in. obrazy Zygmunt August z Barbarą Radziwiłłówną, Zygmunt August w ogrodzie wileńskim, Twardowski wywołujący ducha Barbary Radziwiłłówny przed Zygmuntem Augustem).

Międzynarodowa wystawa Unia lubelska i jej epoka w twórczości Jana Matejki, zorganizowana z okazji 440. rocznicy zawarcia unii lubelskiej, przypomina o tym kluczowym wydarzeniu politycznym w szesnastowiecznej Europie Środkowo-Wschodniej, które zadecydowało o losach Litwy i Polski na dwa następne stulecia i doprowadziło do powstania Rzeczpospolitej Obojga Narodów.

Birutė Verbiejūtė, Marijus Uzorka
Muzeum Narodowe – Pałac Wielkich Książąt Litewskich

 

5 lipiec

Wystawa „Jan Paweł II”

Obecnie wystawa nigdzie nie jest eksponowana

Screen shot 2013-03-25 at 3.12.39 PM

5 lipca – 25 sierpnia 2011 r.
Kościół pw. Wniebowstąpienia Najświętszej Maryi Panny w Połądze
(ul. Vytauto 55)

Data 16 października 1978 roku zajmuje szczególne miejsce w historii Polski i Kościoła oraz w sercach milionów ludzi na całym świecie. Obchodzona w 2008 roku 30. rocznica wyboru Karola Wojtyły na papieża jest czasem refleksji nad nauką i dziedzictwem Jana Pawła II. Nasza pamięć jest bowiem pamięcią przyszłych pokoleń.

Poczta Polska wyraża swoją refleksję w najbardziej charakterystyczny sposób: wydaniem znaczka pocztowego. Nie jest to typowy znaczek, ani zwyczajna rocznica. Przyjęta radosna graficzna formuła znaczka, z pewnością wzbudziłaby uśmiech na twarzy Ojca Świętego, który znany był z subtelnego poczucia humoru. Ale to nie wszystko. Wizerunek papieża w bieli na złotym tle łączy ideę świętości i otwartości na życie. Znaczek jest zatem obrazem wymiaru duchowego Osoby Jana Pawła II oraz pełni Jego człowieczeństwa. Ojciec Święty jest dla nas żywą wskazówką godzenia wartości duchowych i materialnych w codziennym życiu.

Taki obraz Ojca Świętego zainspirował Pocztę Polską do nadania prezentowanej wystawie szerokiego kontekstu treściowego, w który wplecione są wszystkie wydania znaczków pocztowych dedykowane Papieżowi w latach 1979-2008.

Nasza wystawa jest intelektualną podróżą najważniejszych kierunków myśli Jana Pawła II. Człowiek od początku swego istnienia zadaje pytania o sens Świata, o sens ludzkiego życia, o to, czym są dzieje ludzkości i jaki jest ich ostateczny cel oraz wynikające z poprzednich pytanie: czym jest prawda? Ojciec Święty zmusza nas do poszukiwania odpowiedzi na te pytania. Swoim życiem dał przykład postawy aktywnej, otwartej. Był Papieżem-Pielgrzymem. Dzięki niemu wędrowanie, odwieczny synonim życia, nabrało nowego znaczenia i jak wierzymy, ostatecznego spełnienia…

Organizatorzy: Instytut Polski w Wilnie, Poczta Polska