20 marzec

Wystawa „Ambasador RP w Japonii Tadeusz Romer i żydowscy uchodźcy wojenni na Dalekim Wschodzie”

Plakat v2

Wystawa „Ambasador RP w Japonii Tadeusz Romer i żydowscy uchodźcy wojenni na Dalekim Wschodzie”
20 marca – 19 maja, Muzeum Sugihary w Kownie (ul. Vaižganto 30)
Otwarcie wystawy: 20 marca o godz. 17.30

Przygotowana z inicjatywy i na zlecenie Instytutu Polskiego w Wilnie przez dr Olgą Barbasiewicz z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego wystawa jest pierwszą tak wszechstronną próbą ukazania bohaterskich działań podejmowanych przez ambasadora RP w Japonii Tadeusza Romera na rzecz pomocy żydowskim uchodźcom przybywającym do japońskich portów z wizami wydanymi przez japońskiego konsula w Kownie Chiunę Sugiharę.
Tadeusz Ludwik Romer urodził się 6 grudnia 1894 r. w Antonoszu, znajdującym się w owym czasie w guberni kowieńskiej Cesarstwa Rosyjskiego. W 1937 r. został pierwszym ambasadorem RP w Japonii. Latem 1940 roku polscy Żydzi, którzy szukali ucieczki przed Holokaustem, otrzymywali od japońskiego konsula w Kownie Chiune Sugihary wizy tranzytowe umożliwiające im wjazd do Japonii. Wizy te były niezbędne do przedostania się na terytorium holenderskiego Curacao. Uchodźcy posiadali bowiem także zaświadczenie o bezwizowym pozwoleniu na wjazd na te terytoria, wystawione przez holenderskiego konsula honorowego w Kownie Jana Zwartendijka. Uchodźcy będący polskimi obywatelami zostali natychmiast otoczeni opieką konsularną polskiej ambasady. Zadaniem ambasadora Tadeusza Romera stała się pomoc w zapewnieniu wiz docelowych, gdyż osoby przybywające w kolejnych turach nie posiadały żadnych innych wiz niż te tranzytowe, wydane przez Chiune Sugiharę. Romer szacował, że do Japonii przybędzie około 500 osób, w zależności od decyzji władz sowieckich i japońskich, które mogły odmówić wpuszczenia tej grupy. Jednak już w połowie lutego liczba ta przekroczyła 700 osób, o czym polska placówka dyplomatyczna niezwłocznie informowała Londyn. Priorytetem dla polskiej dyplomacji stało się odpowiednie rozlokowanie znajdujących się na terenie Japonii uchodźców. Dla zapewnienia uchodźcom opieki, szczególnie w przypadku braku dalszych wiz oraz środków niezbędnych do życia, ambasador Tadeusz Romer powołał „Polski Komitet Pomocy Ofiarom Wojny”, którego przewodniczącą została jego żona Zofia Romer. Komitet zebrał środki na działalność i doraźną pomoc uchodźcom wśród Polonii oraz obywateli polskich przebywających na Dalekim Wschodzie, uzyskał również wsparcie nowojorskiego Joint Distribution Committee. Komitet utworzył swoje biura w Kobe i Tokio, współpracował także z organizacjami żydowskimi w Kobe i Jokohamie. Jego przedstawiciel spotykał się w porcie w Tsurudze z przybywającymi polskimi obywatelami w celu ułatwienia formalności wizowych i skierowania ich do Kobe, gdzie gmina żydowska zapewniała im zakwaterowanie. Komitet udzielał również uchodźcom zapomóg pieniężnych. Aby oszczędzić przybyszom długiej podróży do Tokio, Ambasada RP zorganizowała w Osace tymczasowy punkt konsularny. Gdy w 1941 roku podjęto decyzję o likwidacji polskiej placówki w Japonii, Tadeusz Romer wraz z częścią personelu ambasady udał się pod koniec października do Szanghaju, gdzie kontynuował dyplomatyczne działania na rzecz uchodźców. To dzięki jego działalności i wstawiennictwu polscy obywatele byli w stanie uzyskiwać kolejne wizy do krajów docelowych, jak również korzystać z pomocy finansowej, przekazywanej często za pośrednictwem polskich poselstw, przy współpracy Rządu RP na uchodźstwie. Tadeusz Romer wyjechał z Szanghaju latem 1942 roku, zostawiając na Dalekim Wschodzie dobrze zorganizowaną społeczność polskich Żydów, której reprezentanci zostali włączeni w nowo powstałą organizację o nazwie Zarząd Główny Związku Polaków w Chinach. Po dotarciu do Lourenço Marques (obecnie Maputo, Mozambik) nadal wspierał polskich Żydów poprzez działania dyplomatyczne. W tym samym roku Tadeusz Romer objął funkcję ambasadora Polski w ZSRR, którą sprawował do wiosny 1943 roku. W kwietniu 1943 roku został pełnomocnikiem rządu RP na Bliskim Wschodzie, aby w lipcu tego samego roku objąć stanowisko Ministra Spraw Zagranicznych w rządzie Stanisława Mikołajczyka w Londynie. Po zakończeniu wojny wyemigrował do Kanady, gdzie pracował na Uniwersytecie McGill. Od 1963 roku aż do śmierci był prezesem Polskiego Instytutu Naukowego w Kanadzie. Zmarł w Montrealu 23 marca 1978 roku. W 1985 r. został uhonorowany przez Yad Vashem tytułem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”.
Oprócz działalności Ambasadora Tadeusza Romera, odwiedzający wystawę będą mogli zapoznać się także z życiem codziennym żydowskich uchodźców w Japonii oraz Szanghaju. Wystawie towarzyszy okolicznościowa publikacja. We wrześniu 2019 roku wystawa zostanie zaprezentowana także w Wilnie.

Organizatorzy: Instytut Polski w Wilnie, Muzeum Sugihary w Kownie, Litewska Wspólnota Żydów (Litwaków). Partnerzy: Ambasada RP w Wilnie, Ambasada Japonii w Wilnie, Biblioteka Polska w Londynie, Narodowe Archiwum Cyfrowe, Instytut Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego

14 maj

ŚWIĘTUJMY RAZEM 100-LECIE PRZYZNANIA POLKOM I LITWINKOM PRAW WYBORCZYCH!

Podwojnie_FB

ŚWIĘTUJMY RAZEM 100-LECIE PRZYZNANIA POLKOM I LITWINKOM PRAW WYBORCZYCH!
Otwarcie wystawy „Podwójnie wolne. Prawa polityczne kobiet 1918.”
14 maja, godz. 17.30, dziedziniec im. M. K. Sarbiewskiego Uniwersytetu Wileńskiego (Universiteto g. 3, Vilnius) 

„Podwójnie wolne” – to słowa jednej z sufrażystek, komentującej ukazanie się dekretu z 28 listopada 1918 roku. Fraza ta najtrafniej opisuje doświadczenie Polek, ale także Litwinek: wolnych dzięki odzyskaniu niepodległości i wolnych w prawach obywatelskich. Historie niezwykłych polskich i litewskich kobiet walczących o niepodległość swoich państw oraz o przyznanie praw politycznych będzie można poznać w Wilnie na plenerowej wystawie „Podwójnie wolne. Prawa polityczne kobiet 1918”, przygotowanej przez Instytut Pileckiego w Warszawie, Ambasadę RP, Instytut Polski w Wilnie oraz Uniwersytet Wileński. Dzięki współpracy z prof. Virginiją Jurėnienė z Uniwersytetu Wileńskiego wystawa została uzupełniona o postacie litewskich sufrażystek, które wywalczyły prawa polityczne nieco wcześniej, niż Polki. Wystawa będzie czynna w dn. 14 maja – 17 czerwca w godzinach pracy Uniwersytetu Wileńskiego.

Po otwarciu wystawy, o godz. 18.30 w kinie „Pasaka” odbędzie się Premiera filmu Marty Dzido i Piotra Śliwowskiego „Siłaczki” (2018, 70 min. Polska) z udziałem twórców
14 maja, godz. 18.30, kino „Pasaka“ (ul. Šv. Ignoto g. 4, Wilno) 

„Ludźmi jesteśmy i ludzkich praw żądamy!”, przekonywała Kazimiera Bujwidowa, orędowniczka zniesienia zakazu wstępu kobiet na uniwersytety. „Odważmy się być wolnymi!”, zachęcała Maria Dulębianka, pierwsza kandydatka na posła do sejmu, w czasie kiedy kobiety nie miały jeszcze praw wyborczych. „Chcemy całego życia!”, krzyczała Zofia Nałkowska, żądając równości nie tylko pod względem politycznym, ale także obyczajowym. Walczyły o prawa w kraju, którego nie było wówczas na mapie. Mówiono im: „Teraz nie pora na walkę o prawa kobiet!” Bojownice, patriotki, aktywistki, żołnierki, sufrażystki – to o nich opowiada fabularyzowany dokument „Siłaczki”.
Film prezentowany będzie w jęz. polskim z litewskimi napisami. Wstęp wolny, ale z powodu ograniczonej ilości miejsc obowiązuje rejestracja:
vilnius.sekretoriatas@instytutpolski.org

Organizatorzy: Instytut Pileckiego w Warszawie, Ambasada RP w Wilnie, Instytut Polski w Wilnie, Uniwersytet Wileński, Wydział Komunikacji Uniwersytetu Wileńskiego, Centrum Gender Studies Uniwersytetu Wielskiego, kino „Pasaka”

21 maj

Wystawa „Św. Jan Paweł II i bł. Władysław Bukowiński – Polscy Orędownicy Wolności” w Solecznikach

fot. Archidiecezja Kowieńska

Wystawa „Św. Jan Paweł II i bł. Władysław Bukowiński – Polscy Orędownicy Wolności”

21 maja – 11 czerwca, Centrum Kultury Rejonu Solecznickiego (ul. Wileńska 48, Soleczniki)

Wystawa ukazuje św. Jana Pawła II oraz upamiętnia Jego pielgrzymkę na Litwę w 1993 r., a także  prezentuje osobę bł. ks. Władysława Bukowińskiego. Koniec XX wieku to dla Polski i Litwy początek nowej epoki. Po latach dramatycznych przeżyć, wojen oraz represji oba narody zaczynają „oddychać wolnością”. To jednak wolność, która nie jest dana raz na zawsze – trzeba ją wciąż zdobywać i odkrywać na nowo. Polscy orędownicy wolności – św. Jan Paweł II i bł. Władysław Bukowiński – stają się dla kolejnych pokoleń nauczycielami wolności. Jan Paweł II podczas swojej pielgrzymki na Litwę, przypomniał odradzającemu się państwu, że podstawą jego suwerenności i tożsamości jest 600-letnie dziedzictwo chrześcijaństwa. Bł. Władysław Bukowiński to wzór człowieka wolnego – który, mimo prześladowań, dobrowolnie oddał życie za służbę ludziom na Wschodzie. Swoją posługą obydwaj Polacy pokazują nie tylko, jak żyć z wolnością, lecz także jak budować wolne społeczeństwa w atmosferze dialogu, szacunku i miłości.

 Organizatorzy: Instytut Polski w Wilnie, Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie“, Centrum Myśli Jana Pawła II w Warszawie, Centrum Kultury Rejonu Solecznickiego

Fot. Archidiecezja Kowieńska

30 maj

Kolekcja MOCAK-u na Targach „Art Vilnius’19”

art

Kolekcja MOCAK-u na Targach „Art Vilnius’19”

30 maja – 2 czerwca, Litexpo  (al. Laisvės 5, Wilno)

W dniach 30 maja – 2 czerwca w Wilnie odbędą się 10. Międzynarodowe Targi Sztuki Współczesnej „Art Vilnius’19”. Jest to największe tego rodzaju wydarzenie w krajach bałtyckich. Podobnie jak w latach ubiegłych towarzyszy mu specjalny program wystawienniczy, w którego ramach część swojej kolekcji, we współpracy z Instytutem Polskim w Wilnie, zaprezentuje MOCAK z Krakowa. Organizatorzy Targów są dumni ze swojej już czteroletniej współpracy ze słynnym Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie. Dzięki tej współpracy mieszkańcy Litwy mogą zapoznać się z najbardziej znanymi artystami współczesnymi, których prace są w zbiorach krakowskiego muzeum. W tym roku kuratorka Monika Kozioł przywozi do Wilna międzynarodową wystawę, na której zobaczymy prace, głównie fotografie i video instalacje takich twórców: Andrzeja Dłużniewskiego, Łodzi Kaliskiej, Azorro (Polska), Shahara Marcusa (Izrael) i Gézy Perneczky (Węgry). Wieloletnia współpraca „Art Vilnius“ i MOCAK-u odbywa się m. in. dzięki wsparciu Instytutu Polskiego w Wilnie. W 2016 roku Polska była gościem honorowym Targów „Art Vilnius”. Wówczas w Wilnie prezentowanych było wówczas aż 11 polskich galerii i instytucji kultury.

Organizatorzy: Międzynarodowe Targi Sztuki Współczesnej „Art Vilnius’19”, MOCAK, Instytut Polski w Wilnie

4 czerwiec

Wystawa „Polska. Tradycje parlamentaryzmu do 1791 r.“

parlamentaryzm1

Wystawa „Polska. Tradycje parlamentaryzmu do 1791 r.“
4 czerwca – 3 lipca, Centrum Wielokulturowe w Kiejdanach (pl. Senosios Rinkos 12)
Otwarcie wystawy: 8 czerwca o godz. 15.00 w ramach XVII Festynu Kultury Polskiej „Znad Issy” 

9 października 1468 r. w Piotrkowie Trybunalskim zebrał się po raz pierwszy, w swej dojrzałej instytucjonalnie formie, sejm walny. Prawie sto lat później, Unia Lubelska połączyła w jeden, równoprawny organizm – Koronę Królestwa Polskiego i Wielkie Księstwo Litewskie. Unia scaliła oba organizmy państwowe, umożliwiając przy tym narodziny unikalnego w Europie systemu parlamentarnego. Akt Unii Lubelskiej został w 2018 r. wpisany na Światową Listę Programu UNESCO „Pamięć Świata”. O wpisanie dokumentu wspólnie zabiegały Polska, Litwa, Łotwa, Białoruś i Ukraina.
Celem wystawy, przygotowanej pod patronatem Marszałka Sejmu Pana Marka Kuchcińskiego z okazji 550-lecia Parlamentaryzmu Rzeczypospolitej, jest przybliżenie kluczowych dla rozwoju parlamentaryzmu wydarzeń z okresu obejmującego XIV-XVIII w. Autorką pierwotnej koncepcji wystawy jest poseł Ewa Tomaszewska. Poszczególne plansze tworzą opowieść prezentującą bogatą historię Rzeczypospolitej Obojga Narodów, w której dominowały postawy patriotyczne, republikańskie, wolnościowe, a także niezwykła w tamtym okresie tolerancja dla różnych wyznań, kultur i etnosów. Parlamentaryzm I Rzeczypospolitej wywierał przemożny wpływ na ustrój, politykę, zarówno w wymiarze wewnętrznym, jak i zewnętrznym państwa, a także stanowił forum prezentowania idei dialogu i integracji europejskiej, wyprzedzając nierzadko w tym zakresie swoje czasy.

Organizatorzy: Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie, Instytut Polski w Wilnie, Muzeum Regionalne w Kiejdanach

8 czerwiec

Premierowa wystawa fotografa z Polski Mariusza Foreckiego na ziemi przodków w Kibartach (Kybartai)

Mariusz Forecki KYBARTAI  _DSF0713 1920

Premierowa wystawa fotografa z Polski Mariusza Foreckiego na ziemi przodków w Kibartach (Kybartai)
8-30 czerwca, przy kościele pw. Zbawiciela Eucharystycznego w Kybartai (ul. Darvino 12)

8 czerwca, w ramach stulecia samorządności miasta Kibarty, festiwal sztuki fotograficznej Kaunas Photo prezentuje premierową wystawę fotografii autorstwa polskiego fotografa litewskiego pochodzenia Mariusza Foreckiego. Wystawa będzie eksponowana w plenerze, przy kościele pw. Zbawiciela Eucharystycznego w Kibartach, a o godz. 23.00, podczas kulminacji święta, na placu I. Levitana odbędzie projekcja fotografii M. Foreckiego i spotkanie z nim.
Mariusz Forecki jest znany dzięki swojej fotografii społecznej z okresu odradzania się Polski. Jego seria poświęcona miastu Kibarty nie powstała przypadkowo. Autor jest czułym na tematy społeczne fotografikiem, dlatego tereny przygraniczne są jednym z tematów, którymi zajmuje się od kilku dziesięcioleci. Urodzony w Poznaniu Mariusz Forecki ma litewskiego korzenie. Jego mama pochodzi z okolic miasta Kibarty. W 1944 r. rodzina fotografa przenosiła się na Zachód i zatrzymała się w Poznaniu, gdzie i pozostała. Litwa jednak przyciągała Foreckiego przez całe życie. Forecki odwiedzał posowiecką przestrzeń i obserwował zachodzące tam, często dramatyczne, zmiany. Był jednym z nielicznych fotografów dokumentujących Sejm Republiki Litewskiej 13 stycznia 1991 r.
Festiwal sztuki fotograficznej Kaunas Photo każdego roku w swoim programie stara się pokazywać twórczość fotografików mających litewskie korzenie, zaprasza ich na rezydencje artystyczne. Dzięki staraniom festiwalu i społeczności miasta Kibarty M. Forecki w rodzinnym mieście swojej matki gościł cztery razy. Stworzono mu warunki oglądania życia miasta z bliska: fotografować życie znanej orkiestry dętej, święta lokalne od wesel po Halloween, pracę lokalnej jednostki granicznej, szarą i kolorową codzienność miasteczka i jego mieszkańców. Po pierwszym swoim pobycie w Kibartach, fotograf przysłał do organizatorów taką oto wiadomość: „Spójrz, na tej fotografii moja ziemia!”.
Na obecną wystawę składa się 30 fotografii, a podczas projekcji zostaną pokazane fotografie ze wszystkich pobytów fotografa w Kibartach. Widzowie na Litwie mieli już okazję zapoznać się z pracami M. Foreckiego. W 2014 r. w Sejmie Republiki Litewskiej w ramach Kaunas Photo była prezentowana jego wystawa „Litwa. Styczeń 1991 r.”; w 2016 r. w ramach projektu „Nowe miejskie narracje” M. Forecki wspólnie z innymi europejskimi autorami dokumentował aleję Savanorių w Kownie. Ta praca była prezentowana w postaci świecącej się instalacji na Placu Ratuszowym w Kownie.
Projekt odbywa się w ramach obchodów 30. rocznicy demokratycznych przemian w Polsce i Europie.

Organizator: OPP „Šviesos raštas“. Partnerzy programu „Kaunas Photo“ w Kibartach – Samorząd i społeczność miasta, Instytut Polski w Wilnie

13 czerwiec

Wystawa „Rossa. Wileńska nekropolia” podczas Nocy Kultury w Wilnie

_dsc7885-6-220_auto_1400x800

Wystawa „Rossa. Wileńska nekropolia” podczas Nocy Kultury w Wilnie
14 czerwca – 22 lipca, Skwer im. K. Sirvydasa w Wilnie

Wystawa zorganizowana przez Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA poświęcona jest wileńskiemu cmentarzowi na Rossie. To najcenniejszy ze starych cmentarzy Wilna, malowniczo położony na wzgórzach porośniętych starodrzewem. Przedstawia ogromną wartość historyczną, jako miejsce pochówku wielu znanych osób, a także wartość artystyczną, ze względu na cenne obiekty sztuki i architektury sepulkralnej. Cmentarz ten, będący istotnym elementem dziedzictwa i tożsamości współczesnej, niepodległej Litwy, jest również częścią polskiego dziedzictwa znajdującego się poza granicami kraju. Nekropolię szczególną troską otacza Społeczny Komitet Opieki nad Starą Rossą, pozyskując fundusze z publicznych zbiórek oraz od prywatnych darczyńców. Współpracuje również z polskimi organizacjami pozarządowymi prowadzącymi prace konserwatorskie, m.in. dzięki dotacjom polskiego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wystawa jest pokłosiem prac dokumentacyjnych prowadzonych w latach 2013-2016 na cmentarzu na Rossie, które zrealizowane zostały w ramach grantu z Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki przez Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie we współpracy z Litewskim Uniwersytetem Edukologicznym. Autorzy fotografii – to Norbert Piwowarczyk i Piotr Jamski (Polska). Jednym z efektów prac jest dostępny on-line katalog pomników nagrobnych: cmentarznarossie.sztuka.edu.pl. Wystawa odbywa się w ramach wydarzeń „Nocy z kulturą”. Wystawa została przygotowana w polskiej, litewskiej i angielskiej wersji językowej.

Organizatorzy: Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA, Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie, Instytut Polski w Wilnie, „Kultūros naktis“

6 lipiec

Wystawa „Lublin – miasto unii Litwy i Polski“

UniaLubelska

Wystawa „Lublin – miasto unii Litwy i Polski“

6 lipca – 24 listopada., Muzeum Narodowe Pałac Wielkich Książąt Litewskich w Wilnie (pl. Katedros 4)
Otwarcie wystawy: 6 lipca o godz. 19.00 (wstęp za zaproszeniami)

W 2019 r. przypada 450. rocznica zawarcia Unii Lubelskiej, w wyniku której powstało unikalne na skalę europejską państwo – Rzeczypospolita Obojga Narodów. To zasadnicze wydarzenie w rozwoju państwowości Litwy. Podpisana w 1569 r. roku umowa zmieniła stosunki Wielkiego Księstwa Litewskiego oraz Królestwa Polskiego, stworzyła konfederację obu państw, nie likwidując jednocześnie najważniejszych symboli państwowości tych krajów oraz ówczesnych atrybutów tożsamości politycznej społeczeństwa. Mająca znaczenie historyczne umowa jest jednocześnie żywą tradycją jednoczącą naród litewski i polski, niewyczerpalny zdrój dyskusji historyków oraz źródło natchnienia artystów. Z okazji 450. rocznicy Unii Lubelskiej Muzeum Narodowe – Pałac Wielkich Książąt Litewskich oraz Muzeum Lubelskie w Lublinie wspólnie z partnerami – Instytutem Polskim w Wilnie i Ambasadą RP w Wilnie organizują międzynarodową wystawę, na której zostanie zaprezentowany imponujący pod względem swoich wymiarów, wartości artystycznej, przekazu symbolicznego i mnogości przedstawionych postaci historycznych obraz słynnego polskiego malarza Jana Matejki (1838-1893) „Unia Lubelska”. To historyczne płótno, namalowane w 1869 r. w 300-lecie zawarcia Unii Lubelskiej, sugestywnie odzwierciedla atmosferę przedstawianych wydarzeń oraz ich kontekst historyczny. Monumentalny obraz przedstawia końcowy etap Sejmu Lubelskiego – przysięgę unijną w renesansowej sali Zamku w Lublinie. Uwaga artysty skupia się na królu Polski i Wielkim Księciu Litewskim Zygmuncie Auguście (1544/1548–1572), inicjatorze i orędowniku porozumienia. Obraz Jana Matejki mistrzowsko odzwierciedla nastroje świadomości i tożsamości historycznej, aktualne oraz mające znaczenie do dziś. Do II wojny światowej obraz „Unia Lubelska” był przechowywany w Muzeum Lubomirskich we Lwowie, w czasie wojny wywieziony do Wiśnicza, następnie – na Dolny Śląsk. W 1945 r. obraz przeniesiono do Muzeum Narodowego w Warszawie, a od 1957 r. jest na stałe eksponowany w Muzeum Lubelskim. W 2009 r. w ramach 440-lecia Unii Lubelskiej obraz jako ważna część wystawy „Unia Lubelska i jej epoka w twórczości Jana Matejki” razem z innymi dziełami polskiego twórcy był eksponowany w Muzeum Sztuki Użytkowej w Wilnie. W 1999 r. dużym zainteresowaniem wilnian i gości stolicy cieszyło się inne płótno Jana Matejki „Bitwa pod Grunwaldem”, również eksponowana w Muzeum Sztuki Użytkowej. Podczas niniejszej wystawy obrazowi „Unia Lubelska” towarzyszyć będzie prezentacja blisko 60 obrazów sztalugowych i rycin ze zbiorów Muzeum Lubelskiego obrazujących bogatą historię miasta, ze szczególnym wyeksponowaniem miejsc, w których albo  prowadzono obrady sejmu unijnego, albo szczególnie uroczyście świętowano proklamację powstania nowego państwa – Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Organizowana z okazji 450-lecia zawarcia Unii Lubelskiej międzynarodowa wystawa „Lublin – miasto unii Litwy i Polski“ stwarza doskonałą okazję do przypomnienia jednego z najważniejszych wydarzeń politycznych Europy Środkowo-Wschodniej XVI w. Jednocześnie wystawa ukazuje historyczną łączność polityki oraz kultury Litwy i Polski, jak również ścisłe więzi przez stulecia łączące te dwa państwa i narody.
Wystawa została objęta patronatem honorowym Marszałka Sejmu Republiki Litewskiej prof. Viktorasa Pranckietisa, Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Marka Kuchcińskiego, Marszałka Senatu Rzeczypospolitej Polskiej Stanisława Karczewskiego.
Projekt dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP, Marszałka Województwa Lubelskiego Jarosława Stawiarskiego, Prezydenta Miasta Lublin Krzysztofa Żuka.

Organizatorzy: Muzeum Narodowe Pałac Wielkich Książąt Litewskich oraz Muzeum Lubelskie w Lublinie, Instytut Polski w Wilnie, Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie

17 wrzesień

Międzynarodowa wystawa jednego arcydzieła „Sławne, wielkie i niespotykane wydarzenie: przysięga cara moskiewskiego z 1611 r.“

Przysięga-cara

Międzynarodowa wystawa jednego arcydzieła „Sławne, wielkie i niespotykane wydarzenie: przysięga cara moskiewskiego z 1611 r.“
21 sierpnia 2019 r. – 21 sierpnia 2021 r., Muzeum Narodowe Pałac Wielkich Książąt Litewskich w Wilnie (pl. Katedros 4)
Otwarcie wystawy: 17 września 2019 r. o godz. 18.00 (wstęp za zaproszeniami)

Jest to wystawa jednego monumentalnego pod względem wielkości (o wymiarach prawie 3,5 m x 3,5 m), imponującego obrazu, przedstawiającego znaczące wydarzenia historyczne sprzed 400 lat, dotyczące Litwy, Polski i Państwa Moskiewskiego. Dzieło autorstwa włoskiego artysty Tommasa Dolabellego (~1570–1650) lub kogoś z jego otoczenia nosi tytuł „Przysięga cara moskiewskiego Wasyla IV Szujskiego w Sejmie Rzeczypospolitej Obojga Narodów w 1611 roku”. Tytuł obrazu nie został ostatecznie zatwierdzony, dlatego istnieją także inne jego wersje: „Hołd carów Szujskich”, „Hetman Stanisław Żółkiewski prezentuje królowi Zygmuntowi III Wazie i królewiczowi Władysławowi wziętych do niewoli w 1611 r. carów Szujskich”, czy „Prezentacja cara moskiewskiego Wasyla Szujskiego i jego braci Dymitra oraz Iwana przed władcą Rzeczpospolitej i Sejmem na Zamku Królewskim w Warszawie”. Obraz przypomina zarówno konkretne zwycięstwo, jak również całą historię wojen Rzeczypospolitej Obojga Narodów przeciwko Moskwie na początku XVII w. Wątek dzieła „Przysięga cara moskiewskiego Wasyla IV Szujskiego” świadczy o tym, że powstała w wyniku Unii Lubelskiej Rzeczypospolita Obojga Narodów, łącząca Królestwo Polskie oraz Wielkie Księstwo Litewskie i jej narody – Polaków, Litwinów, Ukraińców, Białorusinów – nie tylko potrafiła odeprzeć agresję ze Wschodu, lecz jednocześnie zadać wyjątkowo bolesny i poniżający cios ówczesnemu Państwu Moskiewskiemu przeżywającemu nieład wewnętrzny.

Organizatorzy: Muzeum Narodowe Pałac Wielkich Książąt Litewskich, Zamek Królewski na Wawelu, Muzeum Historii we Lwowie; partnerzy: Instytut Polski w Wilnie, Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie

19 wrzesień

Otwarcie wystawy „Ambasador RP w Japonii Tadeusz Romer i żydowscy uchodźcy wojenni na Dalekim Wschodzie”

Plakat v2

Otwarcie wystawy „Ambasador RP w Japonii Tadeusz Romer i żydowscy uchodźcy wojenni na Dalekim Wschodzie”

19 września, godz. 18.00, Siedziba Litewskiej Wspólnoty Żydów w Wilnie (ul. Pylimo 4)

Przygotowana z inicjatywy i na zlecenie Instytutu Polskiego w Wilnie przez dr Olgę Barbasiewicz z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego wystawa jest pierwszą tak wszechstronną próbą ukazania bohaterskich działań podejmowanych przez ambasadora RP w Japonii Tadeusza Romera na rzecz pomocy żydowskim uchodźcom przybywającym do japońskich portów z wizami wydanymi przez japońskiego konsula w Kownie Chiunę Sugiharę.
Tadeusz Ludwik Romer urodził się 6 grudnia 1894 r. w Antonoszu, znajdującym się w owym czasie w guberni kowieńskiej Cesarstwa Rosyjskiego. W 1937 r. został pierwszym ambasadorem RP w Japonii. Latem 1940 roku polscy Żydzi, którzy szukali ucieczki przed Holokaustem, otrzymywali od japońskiego konsula w Kownie Chiune Sugihary wizy tranzytowe umożliwiające im wjazd do Japonii. Wizy te były niezbędne do przedostania się na terytorium holenderskiego Curacao. Uchodźcy posiadali bowiem także zaświadczenie o bezwizowym pozwoleniu na wjazd na te terytoria, wystawione przez holenderskiego konsula honorowego w Kownie Jana Zwartendijka. Uchodźcy będący polskimi obywatelami zostali natychmiast otoczeni opieką konsularną polskiej ambasady. Zadaniem ambasadora Tadeusza Romera stała się pomoc w zapewnieniu wiz docelowych, gdyż osoby przybywające w kolejnych turach nie posiadały żadnych innych wiz niż te tranzytowe, wydane przez Chiune Sugiharę. Romer szacował, że do Japonii przybędzie około 500 osób, w zależności od decyzji władz sowieckich i japońskich, które mogły odmówić wpuszczenia tej grupy. Jednak już w połowie lutego liczba ta przekroczyła 700 osób, o czym polska placówka dyplomatyczna niezwłocznie informowała Londyn. Priorytetem dla polskiej dyplomacji stało się odpowiednie rozlokowanie znajdujących się na terenie Japonii uchodźców.
Dla zapewnienia uchodźcom opieki, szczególnie w przypadku braku dalszych wiz oraz środków niezbędnych do życia, ambasador Tadeusz Romer powołał „Polski Komitet Pomocy Ofiarom Wojny”, którego przewodniczącą została jego żona Zofia Romer. Komitet zebrał środki na działalność i doraźną pomoc uchodźcom wśród Polonii oraz obywateli polskich przebywających na Dalekim Wschodzie, uzyskał również wsparcie nowojorskiego Joint Distribution Committee. Komitet utworzył swoje biura w Kobe i Tokio, współpracował także z organizacjami żydowskimi w Kobe i Jokohamie. Jego przedstawiciel spotykał się w porcie w Tsurudze z przybywającymi polskimi obywatelami w celu ułatwienia formalności wizowych i skierowania ich do Kobe, gdzie gmina żydowska zapewniała im zakwaterowanie. Komitet udzielał również uchodźcom zapomóg pieniężnych. Aby oszczędzić przybyszom długiej podróży do Tokio, Ambasada RP zorganizowała w Osace tymczasowy punkt konsularny. Gdy w 1941 roku podjęto decyzję o likwidacji polskiej placówki w Japonii, Tadeusz Romer wraz z częścią personelu ambasady udał się pod koniec października do Szanghaju, gdzie kontynuował dyplomatyczne działania na rzecz uchodźców. To dzięki jego działalności i wstawiennictwu polscy obywatele byli w stanie uzyskiwać kolejne wizy do krajów docelowych, jak również korzystać z pomocy finansowej, przekazywanej często za pośrednictwem polskich poselstw, przy współpracy Rządu RP na uchodźstwie.
Tadeusz Romer wyjechał z Szanghaju latem 1942 roku, zostawiając na Dalekim Wschodzie dobrze zorganizowaną społeczność polskich Żydów, której reprezentanci zostali włączeni w nowo powstałą organizację o nazwie Zarząd Główny Związku Polaków w Chinach. Po dotarciu do Lourenço Marques (obecnie Maputo, Mozambik) nadal wspierał polskich Żydów poprzez działania dyplomatyczne. W tym samym roku Tadeusz Romer objął funkcję ambasadora Polski w ZSRR, którą sprawował do wiosny 1943 roku. W kwietniu 1943 roku został pełnomocnikiem rządu RP na Bliskim Wschodzie, aby w lipcu tego samego roku objąć stanowisko Ministra Spraw Zagranicznych w rządzie Stanisława Mikołajczyka w Londynie. Po zakończeniu wojny wyemigrował do Kanady, gdzie pracował na Uniwersytecie McGill. Od 1963 roku aż do śmierci był prezesem Polskiego Instytutu Naukowego w Kanadzie. Zmarł w Montrealu 23 marca 1978 roku.
Wystawa podejmuje próbę przywrócenia pamięci o polskim dyplomacie, ale przedstawia także życie codzienne żydowskich uchodźców w Japonii oraz Chinach. Wystawie towarzyszy okolicznościowa publikacjja w trzech językach.  W otwarciu wystawy udział wezmą autorki dr Olga Barbasiewicz i Barbara Abraham. Wystawa czynna do 19 października br.

Organizatorzy: Instytut Polski w Wilnie, Litewska Wspólnota Żydów (Litwaków). Partnerzy: Fundacja Sugihary Dyplomaci za Życie, Ambasada RP w Wilnie, Ambasada Japonii w Wilnie, Biblioteka Polska w Londynie, Narodowe Archiwum Cyfrowe, Instytut Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego