13 czerwiec

Wystawa „Rossa. Wileńska nekropolia” podczas Nocy Kultury w Wilnie

_dsc7885-6-220_auto_1400x800

Wystawa „Rossa. Wileńska nekropolia” podczas Nocy Kultury w Wilnie
14 czerwca – 22 lipca, Skwer im. K. Sirvydasa w Wilnie

Wystawa zorganizowana przez Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA poświęcona jest wileńskiemu cmentarzowi na Rossie. To najcenniejszy ze starych cmentarzy Wilna, malowniczo położony na wzgórzach porośniętych starodrzewem. Przedstawia ogromną wartość historyczną, jako miejsce pochówku wielu znanych osób, a także wartość artystyczną, ze względu na cenne obiekty sztuki i architektury sepulkralnej. Cmentarz ten, będący istotnym elementem dziedzictwa i tożsamości współczesnej, niepodległej Litwy, jest również częścią polskiego dziedzictwa znajdującego się poza granicami kraju. Nekropolię szczególną troską otacza Społeczny Komitet Opieki nad Starą Rossą, pozyskując fundusze z publicznych zbiórek oraz od prywatnych darczyńców. Współpracuje również z polskimi organizacjami pozarządowymi prowadzącymi prace konserwatorskie, m.in. dzięki dotacjom polskiego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wystawa jest pokłosiem prac dokumentacyjnych prowadzonych w latach 2013-2016 na cmentarzu na Rossie, które zrealizowane zostały w ramach grantu z Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki przez Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie we współpracy z Litewskim Uniwersytetem Edukologicznym. Autorzy fotografii – to Norbert Piwowarczyk i Piotr Jamski (Polska). Jednym z efektów prac jest dostępny on-line katalog pomników nagrobnych: cmentarznarossie.sztuka.edu.pl. Wystawa odbywa się w ramach wydarzeń „Nocy z kulturą”. Wystawa została przygotowana w polskiej, litewskiej i angielskiej wersji językowej.

Organizatorzy: Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA, Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie, Instytut Polski w Wilnie, „Kultūros naktis“

6 lipiec

Wystawa „Lublin – miasto unii Litwy i Polski“

UniaLubelska

Wystawa „Lublin – miasto unii Litwy i Polski“

6 lipca – 24 listopada., Muzeum Narodowe Pałac Wielkich Książąt Litewskich w Wilnie (pl. Katedros 4)
Otwarcie wystawy: 6 lipca o godz. 19.00 (wstęp za zaproszeniami)

W 2019 r. przypada 450. rocznica zawarcia Unii Lubelskiej, w wyniku której powstało unikalne na skalę europejską państwo – Rzeczypospolita Obojga Narodów. To zasadnicze wydarzenie w rozwoju państwowości Litwy. Podpisana w 1569 r. roku umowa zmieniła stosunki Wielkiego Księstwa Litewskiego oraz Królestwa Polskiego, stworzyła konfederację obu państw, nie likwidując jednocześnie najważniejszych symboli państwowości tych krajów oraz ówczesnych atrybutów tożsamości politycznej społeczeństwa. Mająca znaczenie historyczne umowa jest jednocześnie żywą tradycją jednoczącą naród litewski i polski, niewyczerpalny zdrój dyskusji historyków oraz źródło natchnienia artystów. Z okazji 450. rocznicy Unii Lubelskiej Muzeum Narodowe – Pałac Wielkich Książąt Litewskich oraz Muzeum Lubelskie w Lublinie wspólnie z partnerami – Instytutem Polskim w Wilnie i Ambasadą RP w Wilnie organizują międzynarodową wystawę, na której zostanie zaprezentowany imponujący pod względem swoich wymiarów, wartości artystycznej, przekazu symbolicznego i mnogości przedstawionych postaci historycznych obraz słynnego polskiego malarza Jana Matejki (1838-1893) „Unia Lubelska”. To historyczne płótno, namalowane w 1869 r. w 300-lecie zawarcia Unii Lubelskiej, sugestywnie odzwierciedla atmosferę przedstawianych wydarzeń oraz ich kontekst historyczny. Monumentalny obraz przedstawia końcowy etap Sejmu Lubelskiego – przysięgę unijną w renesansowej sali Zamku w Lublinie. Uwaga artysty skupia się na królu Polski i Wielkim Księciu Litewskim Zygmuncie Auguście (1544/1548–1572), inicjatorze i orędowniku porozumienia. Obraz Jana Matejki mistrzowsko odzwierciedla nastroje świadomości i tożsamości historycznej, aktualne oraz mające znaczenie do dziś. Do II wojny światowej obraz „Unia Lubelska” był przechowywany w Muzeum Lubomirskich we Lwowie, w czasie wojny wywieziony do Wiśnicza, następnie – na Dolny Śląsk. W 1945 r. obraz przeniesiono do Muzeum Narodowego w Warszawie, a od 1957 r. jest na stałe eksponowany w Muzeum Lubelskim. W 2009 r. w ramach 440-lecia Unii Lubelskiej obraz jako ważna część wystawy „Unia Lubelska i jej epoka w twórczości Jana Matejki” razem z innymi dziełami polskiego twórcy był eksponowany w Muzeum Sztuki Użytkowej w Wilnie. W 1999 r. dużym zainteresowaniem wilnian i gości stolicy cieszyło się inne płótno Jana Matejki „Bitwa pod Grunwaldem”, również eksponowana w Muzeum Sztuki Użytkowej. Podczas niniejszej wystawy obrazowi „Unia Lubelska” towarzyszyć będzie prezentacja blisko 60 obrazów sztalugowych i rycin ze zbiorów Muzeum Lubelskiego obrazujących bogatą historię miasta, ze szczególnym wyeksponowaniem miejsc, w których albo  prowadzono obrady sejmu unijnego, albo szczególnie uroczyście świętowano proklamację powstania nowego państwa – Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Organizowana z okazji 450-lecia zawarcia Unii Lubelskiej międzynarodowa wystawa „Lublin – miasto unii Litwy i Polski“ stwarza doskonałą okazję do przypomnienia jednego z najważniejszych wydarzeń politycznych Europy Środkowo-Wschodniej XVI w. Jednocześnie wystawa ukazuje historyczną łączność polityki oraz kultury Litwy i Polski, jak również ścisłe więzi przez stulecia łączące te dwa państwa i narody.
Wystawa została objęta patronatem honorowym Marszałka Sejmu Republiki Litewskiej prof. Viktorasa Pranckietisa, Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Marka Kuchcińskiego, Marszałka Senatu Rzeczypospolitej Polskiej Stanisława Karczewskiego.
Projekt dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP, Marszałka Województwa Lubelskiego Jarosława Stawiarskiego, Prezydenta Miasta Lublin Krzysztofa Żuka.

Organizatorzy: Muzeum Narodowe Pałac Wielkich Książąt Litewskich oraz Muzeum Lubelskie w Lublinie, Instytut Polski w Wilnie, Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie

17 wrzesień

Międzynarodowa wystawa jednego arcydzieła „Sławne, wielkie i niespotykane wydarzenie: przysięga cara moskiewskiego z 1611 r.“

Przysięga-cara

Międzynarodowa wystawa jednego arcydzieła „Sławne, wielkie i niespotykane wydarzenie: przysięga cara moskiewskiego z 1611 r.“
21 sierpnia 2019 r. – 21 sierpnia 2021 r., Muzeum Narodowe Pałac Wielkich Książąt Litewskich w Wilnie (pl. Katedros 4)
Otwarcie wystawy: 17 września 2019 r. o godz. 18.00 (wstęp za zaproszeniami)

Jest to wystawa jednego monumentalnego pod względem wielkości (o wymiarach prawie 3,5 m x 3,5 m), imponującego obrazu, przedstawiającego znaczące wydarzenia historyczne sprzed 400 lat, dotyczące Litwy, Polski i Państwa Moskiewskiego. Dzieło autorstwa włoskiego artysty Tommasa Dolabellego (~1570–1650) lub kogoś z jego otoczenia nosi tytuł „Przysięga cara moskiewskiego Wasyla IV Szujskiego w Sejmie Rzeczypospolitej Obojga Narodów w 1611 roku”. Tytuł obrazu nie został ostatecznie zatwierdzony, dlatego istnieją także inne jego wersje: „Hołd carów Szujskich”, „Hetman Stanisław Żółkiewski prezentuje królowi Zygmuntowi III Wazie i królewiczowi Władysławowi wziętych do niewoli w 1611 r. carów Szujskich”, czy „Prezentacja cara moskiewskiego Wasyla Szujskiego i jego braci Dymitra oraz Iwana przed władcą Rzeczpospolitej i Sejmem na Zamku Królewskim w Warszawie”. Obraz przypomina zarówno konkretne zwycięstwo, jak również całą historię wojen Rzeczypospolitej Obojga Narodów przeciwko Moskwie na początku XVII w. Wątek dzieła „Przysięga cara moskiewskiego Wasyla IV Szujskiego” świadczy o tym, że powstała w wyniku Unii Lubelskiej Rzeczypospolita Obojga Narodów, łącząca Królestwo Polskie oraz Wielkie Księstwo Litewskie i jej narody – Polaków, Litwinów, Ukraińców, Białorusinów – nie tylko potrafiła odeprzeć agresję ze Wschodu, lecz jednocześnie zadać wyjątkowo bolesny i poniżający cios ówczesnemu Państwu Moskiewskiemu przeżywającemu nieład wewnętrzny.

Organizatorzy: Muzeum Narodowe Pałac Wielkich Książąt Litewskich, Zamek Królewski na Wawelu, Muzeum Historii we Lwowie; partnerzy: Instytut Polski w Wilnie, Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie

19 wrzesień

Otwarcie wystawy „Ambasador RP w Japonii Tadeusz Romer i żydowscy uchodźcy wojenni na Dalekim Wschodzie”

Plakat v2

Otwarcie wystawy „Ambasador RP w Japonii Tadeusz Romer i żydowscy uchodźcy wojenni na Dalekim Wschodzie”

19 września, godz. 18.00, Siedziba Litewskiej Wspólnoty Żydów w Wilnie (ul. Pylimo 4)

Przygotowana z inicjatywy i na zlecenie Instytutu Polskiego w Wilnie przez dr Olgę Barbasiewicz z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego wystawa jest pierwszą tak wszechstronną próbą ukazania bohaterskich działań podejmowanych przez ambasadora RP w Japonii Tadeusza Romera na rzecz pomocy żydowskim uchodźcom przybywającym do japońskich portów z wizami wydanymi przez japońskiego konsula w Kownie Chiunę Sugiharę.
Tadeusz Ludwik Romer urodził się 6 grudnia 1894 r. w Antonoszu, znajdującym się w owym czasie w guberni kowieńskiej Cesarstwa Rosyjskiego. W 1937 r. został pierwszym ambasadorem RP w Japonii. Latem 1940 roku polscy Żydzi, którzy szukali ucieczki przed Holokaustem, otrzymywali od japońskiego konsula w Kownie Chiune Sugihary wizy tranzytowe umożliwiające im wjazd do Japonii. Wizy te były niezbędne do przedostania się na terytorium holenderskiego Curacao. Uchodźcy posiadali bowiem także zaświadczenie o bezwizowym pozwoleniu na wjazd na te terytoria, wystawione przez holenderskiego konsula honorowego w Kownie Jana Zwartendijka. Uchodźcy będący polskimi obywatelami zostali natychmiast otoczeni opieką konsularną polskiej ambasady. Zadaniem ambasadora Tadeusza Romera stała się pomoc w zapewnieniu wiz docelowych, gdyż osoby przybywające w kolejnych turach nie posiadały żadnych innych wiz niż te tranzytowe, wydane przez Chiune Sugiharę. Romer szacował, że do Japonii przybędzie około 500 osób, w zależności od decyzji władz sowieckich i japońskich, które mogły odmówić wpuszczenia tej grupy. Jednak już w połowie lutego liczba ta przekroczyła 700 osób, o czym polska placówka dyplomatyczna niezwłocznie informowała Londyn. Priorytetem dla polskiej dyplomacji stało się odpowiednie rozlokowanie znajdujących się na terenie Japonii uchodźców.
Dla zapewnienia uchodźcom opieki, szczególnie w przypadku braku dalszych wiz oraz środków niezbędnych do życia, ambasador Tadeusz Romer powołał „Polski Komitet Pomocy Ofiarom Wojny”, którego przewodniczącą została jego żona Zofia Romer. Komitet zebrał środki na działalność i doraźną pomoc uchodźcom wśród Polonii oraz obywateli polskich przebywających na Dalekim Wschodzie, uzyskał również wsparcie nowojorskiego Joint Distribution Committee. Komitet utworzył swoje biura w Kobe i Tokio, współpracował także z organizacjami żydowskimi w Kobe i Jokohamie. Jego przedstawiciel spotykał się w porcie w Tsurudze z przybywającymi polskimi obywatelami w celu ułatwienia formalności wizowych i skierowania ich do Kobe, gdzie gmina żydowska zapewniała im zakwaterowanie. Komitet udzielał również uchodźcom zapomóg pieniężnych. Aby oszczędzić przybyszom długiej podróży do Tokio, Ambasada RP zorganizowała w Osace tymczasowy punkt konsularny. Gdy w 1941 roku podjęto decyzję o likwidacji polskiej placówki w Japonii, Tadeusz Romer wraz z częścią personelu ambasady udał się pod koniec października do Szanghaju, gdzie kontynuował dyplomatyczne działania na rzecz uchodźców. To dzięki jego działalności i wstawiennictwu polscy obywatele byli w stanie uzyskiwać kolejne wizy do krajów docelowych, jak również korzystać z pomocy finansowej, przekazywanej często za pośrednictwem polskich poselstw, przy współpracy Rządu RP na uchodźstwie.
Tadeusz Romer wyjechał z Szanghaju latem 1942 roku, zostawiając na Dalekim Wschodzie dobrze zorganizowaną społeczność polskich Żydów, której reprezentanci zostali włączeni w nowo powstałą organizację o nazwie Zarząd Główny Związku Polaków w Chinach. Po dotarciu do Lourenço Marques (obecnie Maputo, Mozambik) nadal wspierał polskich Żydów poprzez działania dyplomatyczne. W tym samym roku Tadeusz Romer objął funkcję ambasadora Polski w ZSRR, którą sprawował do wiosny 1943 roku. W kwietniu 1943 roku został pełnomocnikiem rządu RP na Bliskim Wschodzie, aby w lipcu tego samego roku objąć stanowisko Ministra Spraw Zagranicznych w rządzie Stanisława Mikołajczyka w Londynie. Po zakończeniu wojny wyemigrował do Kanady, gdzie pracował na Uniwersytecie McGill. Od 1963 roku aż do śmierci był prezesem Polskiego Instytutu Naukowego w Kanadzie. Zmarł w Montrealu 23 marca 1978 roku.
Wystawa podejmuje próbę przywrócenia pamięci o polskim dyplomacie, ale przedstawia także życie codzienne żydowskich uchodźców w Japonii oraz Chinach. Wystawie towarzyszy okolicznościowa publikacjja w trzech językach.  W otwarciu wystawy udział wezmą autorki dr Olga Barbasiewicz i Barbara Abraham. Wystawa czynna do 19 października br.

Organizatorzy: Instytut Polski w Wilnie, Litewska Wspólnota Żydów (Litwaków). Partnerzy: Fundacja Sugihary Dyplomaci za Życie, Ambasada RP w Wilnie, Ambasada Japonii w Wilnie, Biblioteka Polska w Londynie, Narodowe Archiwum Cyfrowe, Instytut Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego

10 październik

Międzynarodowa wystawa „Radziwiłłowie. Historia i dziedzictwo książąt”

Radziwiłłowie

Międzynarodowa wystawa „Radziwiłłowie. Historia i dziedzictwo książąt”
10 października – 12 stycznia, Centrum Wystawowe Pałacu Wielkich Książąt Litewskich w Wilnie (pl. Katedros 4)
Otwarcie wystawy: 10 października o godz. 18.00

Wystawa została objęta patronatem Prezydenta Republiki Litewskiej Gitanasa Nausėdy.
Na wystawie zostanie przedstawiony najsłynniejszy ród magnacki Wielkiego Księstwa Litewskiego, a następnie i jeden z najważniejszych rodów Rzeczypospolitej Obojga Narodów – książęta Radziwiłłowie – ich pochodzenie, genealogia, historie różnych odgałęzień rodu, wkład w rozwój państwa, jego polityki i dyplomacji, kościoła, kultury i sztuki, gospodarki i rozwój sztuki wojennej. W XV-XVIII w. z rodu Radziwiłłów wywodziło się aż 40 senatorów WKL – najwyższych i najważniejszych dostojników państwowych. Radziwiłłowie zajmowali najważniejsze państwowe stanowiska: 13 wojewodów wileńskich, 10 kasztelanów wileńskich, 7 kanclerzy litewskich, 9 wielkich marszałków litewskich, 7 wielkich hetmanów litewskich, 3 biskupów (w tym jeden kardynał). Na wystawie zostaną zaprezentowane najważniejsze zbiory ruchomego dziedzictwa rodu Radziwiłłów, wypożyczonych z ponad 40 instytucji muzealnych, bibliotek, archiwów, kościołów, klasztorów i kolekcji prywatnych z 7 państw (Litwy, Polski, Ukrainy, Białorusi, Niemiec, Francji, Izreala/Palestyny). Na wystawę złoży się ok. 400 eksponatów, które pomogą przybliżyć wszechstronność i zasługi książąt Radziwiłłów w dawnym państwie litewskim, jak również odzwierciedlą najważniejsze dziedziny wpływów rodu Radziwiłłów na historię państwa i społeczeństwa. W historii litewskiego i polskiego muzealnictwa będzie to największa i najbardziej obszerna międzynarodowa wystawa poświęcona rodowi Radziwiłłów. Zostaną pokazane typologicznie bardzo różne eksponaty: portrety i inne malarstwo, wyroby jubilerskie, broń i zbroje, gobeliny, ubrania, przedmioty liturgiczne, rzeźby, medale, dokumenty, mapy i relikwie związane z rodem Radziwiłłów. Część eksponatów nie była dotąd eksponowana, a niektóre są niemal nieznane ani na Litwie, ani za granicą. Wśród takich eksponatów jest kielich liturgiczny z pateną podarowany Bazylice Betlejemskiej przez Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła Sierotkę oraz inne relikwie z jego pielgrzymki do Ziemi Świętej; także kameja Barbary Radziwiłłówny wykonana przez znanego włoskiego złotnika; fragmenty zbroi Mikołaja Radziwiłła Czarnego; portrety Radziwiłłów autorstwa słynnych malarzy, stanowiący część tzw. galerii portretów „z wieńcem laurowym”; rzadkie druki i najważniejsze dokumenty, np. dyplomy przyznania tytułu i in. Wstęp na otwarcie wystawy za zaproszeniami.

Organizatorzy: Muzeum Narodowe Pałac Wielkich Książąt Litewskich, książę Maciej Radziwiłł; partner: Instytut Polski w Wilnie; mecenasi: Kauno tiltai,  BTA Vienna Insurance Group

26 listopad

Wystawa fotografii Krzysztofa Gierałtowskiego „Pisarze”

Milosz

Wystawa fotografii Krzysztofa Gierałtowskiego „Pisarze”
26 listopada 2019 r. – 6 stycznia 2020 r., Biblioteka Litewskiej Akademii Nauk im. Wróblewskich (ul. Žygimantų 1, Wilno). Otwarcie wystawy: 26 listopada o godz. 16.00

Jego kolekcja portretów ludzi polskiej kultury, nauki i polityki liczy tysiące zdjęć. Fotograf Krzysztof Gierałtowski na wystawę w Wilnie wybrał 50 zdjęć polskich pisarzy, które tworzy w sposób subiektywny. Zdjęcia to zawsze zapis spotkania dwóch indywidualności. Można je analizować od strony formy, ale warto także przywołać okoliczności tych spotkań, które układają się w barwne, wielowątkowe fabularne historie. Podczas prezentacji swoich wystaw Gierałtowski szczegółowo opowiada historię i okoliczności powstania konkretnej fotografii. Wernisaż wystawy w Wilnie będzie okazją do przekazania do zbiorów Biblioteki Wróblewskich teki „Indywidualności polskie“. Teka była już prezentowana w Bibliotece w 2013 r., a teraz stanie się częścią ekspozycji stałej. Podarowanie Teki Bibliotece, jest możliwe dzięki dotacji przyznanej Fundacji Rozwoju Fotografii przez Fundusz Popierania Twórczości Stowarzyszenia Autorów ZAiKS.

Organizatorzy: Biblioteka Litewskiej Akademii Nauk im. Wróblewskich, Instytut Polski w Wilnie, Instytut Adama Mickiewicza w Warszawie

18 grudzień

Wernisaż wystawy fotograficznej Bartosza Frątczaka „Ostatni świadkowie. Portrety bohaterów II wojny światowej”

BF-Ostatni-(okladka)

Wernisaż wystawy fotograficznej Bartosza Frątczaka „Ostatni świadkowie. Portrety bohaterów II wojny światowej”
18 grudnia,  godz. 18.00,  Klasztor Franciszkanów w Wilnie (ul. Trakų 1)

“Od czasu mojego przyjazdu na Litwę minęło prawie sześć lat. Dziwnym zrządzeniem losu, moim pierwszym fotoreportażem zrealizowanym dla lokalnej prasy były obchody rocznicy operacji „Ostra Brama”. Nie pamiętam ani jednego z tysięcy zdjęć, które tego dnia zrobiłem, ale wiem, że to właśnie wtedy zaczął się mój projekt. Od tamtego czasu staram się być wszędzie tam, gdzie obecni są Weterani, a w każdym z tych miejsc jest Ich coraz mniej… Nigdy nie przestaję patrzeć na Nich z podziwem, jednocześnie nieustannie pytając samego siebie, czy kiedykolwiek byłbym gotów na takie poświęcenie? (Chcę myśleć, że tak…)  Z czasem nabrałem odwagi, zacząłem Ich odwiedzać, patrzyłem Im w oczy, a Oni cierpliwie spoglądali na mnie. Słuchałem historii, ustawiałem przenośne studio fotograficzne i robiłem portrety” – Bartosz Frątczak.
Wstęp wolny.

Organizatorzy: Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie”, Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, Instytut Pamięci Narodowej, Instytut Polski w Wilnie, Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie, Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, Wileńskie Centrum Kultury i Duchowości

16 styczeń

Wystawa „Ambasador RP w Japonii Tadeusz Romer i żydowscy uchodźcy wojenni na Dalekim Wschodzie” w Kłajpedzie

TADEUSZ_ROMER_plakatas

Wystawa „Ambasador RP w Japonii Tadeusz Romer i żydowscy uchodźcy wojenni na Dalekim Wschodzie” w Kłajpedzie
16 stycznia – 10 lutego 2020 r., Biblioteka Publiczna w Kłajpedzie (ul. Herkaus Manto 25)
Otwarcie wystawy: 16 stycznia 2020 r. o godz. 17.00, wstęp wolny

Przygotowana z inicjatywy i na zlecenie Instytutu Polskiego w Wilnie przez dr Olgę Barbasiewicz z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego wystawa jest pierwszą tak wszechstronną próbą ukazania bohaterskich działań podejmowanych przez ambasadora RP w Japonii Tadeusza Romera na rzecz pomocy żydowskim uchodźcom przybywającym do japońskich portów z wizami wydanymi przez japońskiego konsula w Kownie Chiunę Sugiharę.
Tadeusz Ludwik Romer urodził się 6 grudnia 1894 r. w Antonoszu, znajdującym się w owym czasie w guberni kowieńskiej Cesarstwa Rosyjskiego. W 1937 r. został pierwszym ambasadorem RP w Japonii. Latem 1940 roku polscy Żydzi, którzy szukali ucieczki przed Holokaustem, otrzymywali od japońskiego konsula w Kownie Chiune Sugihary wizy tranzytowe umożliwiające im wjazd do Japonii. Wizy te były niezbędne do przedostania się na terytorium holenderskiego Curacao. Uchodźcy posiadali bowiem także zaświadczenie o bezwizowym pozwoleniu na wjazd na te terytoria, wystawione przez holenderskiego konsula honorowego w Kownie Jana Zwartendijka. Uchodźcy będący polskimi obywatelami zostali natychmiast otoczeni opieką konsularną polskiej ambasady. Zadaniem ambasadora Tadeusza Romera stała się pomoc w zapewnieniu wiz docelowych, gdyż osoby przybywające w kolejnych turach nie posiadały żadnych innych wiz niż te tranzytowe, wydane przez Chiune Sugiharę. Romer szacował, że do Japonii przybędzie około 500 osób, w zależności od decyzji władz sowieckich i japońskich, które mogły odmówić wpuszczenia tej grupy. Jednak już w połowie lutego liczba ta przekroczyła 700 osób, o czym polska placówka dyplomatyczna niezwłocznie informowała Londyn. Priorytetem dla polskiej dyplomacji stało się odpowiednie rozlokowanie znajdujących się na terenie Japonii uchodźców.
Dla zapewnienia uchodźcom opieki, szczególnie w przypadku braku dalszych wiz oraz środków niezbędnych do życia, ambasador Tadeusz Romer powołał „Polski Komitet Pomocy Ofiarom Wojny”, którego przewodniczącą została jego żona Zofia Romer. Komitet zebrał środki na działalność i doraźną pomoc uchodźcom wśród Polonii oraz obywateli polskich przebywających na Dalekim Wschodzie, uzyskał również wsparcie nowojorskiego Joint Distribution Committee. Komitet utworzył swoje biura w Kobe i Tokio, współpracował także z organizacjami żydowskimi w Kobe i Jokohamie. Jego przedstawiciel spotykał się w porcie w Tsurudze z przybywającymi polskimi obywatelami w celu ułatwienia formalności wizowych i skierowania ich do Kobe, gdzie gmina żydowska zapewniała im zakwaterowanie. Komitet udzielał również uchodźcom zapomóg pieniężnych. Aby oszczędzić przybyszom długiej podróży do Tokio, Ambasada RP zorganizowała w Osace tymczasowy punkt konsularny. Gdy w 1941 roku podjęto decyzję o likwidacji polskiej placówki w Japonii, Tadeusz Romer wraz z częścią personelu ambasady udał się pod koniec października do Szanghaju, gdzie kontynuował dyplomatyczne działania na rzecz uchodźców. To dzięki jego działalności i wstawiennictwu polscy obywatele byli w stanie uzyskiwać kolejne wizy do krajów docelowych, jak również korzystać z pomocy finansowej, przekazywanej często za pośrednictwem polskich poselstw, przy współpracy Rządu RP na uchodźstwie.
Tadeusz Romer wyjechał z Szanghaju latem 1942 roku, zostawiając na Dalekim Wschodzie dobrze zorganizowaną społeczność polskich Żydów, której reprezentanci zostali włączeni w nowo powstałą organizację o nazwie Zarząd Główny Związku Polaków w Chinach. Po dotarciu do Lourenço Marques (obecnie Maputo, Mozambik) nadal wspierał polskich Żydów poprzez działania dyplomatyczne. W tym samym roku Tadeusz Romer objął funkcję ambasadora Polski w ZSRR, którą sprawował do wiosny 1943 roku. W kwietniu 1943 roku został pełnomocnikiem rządu RP na Bliskim Wschodzie, aby w lipcu tego samego roku objąć stanowisko Ministra Spraw Zagranicznych w rządzie Stanisława Mikołajczyka w Londynie. Po zakończeniu wojny wyemigrował do Kanady, gdzie pracował na Uniwersytecie McGill. Od 1963 roku aż do śmierci był prezesem Polskiego Instytutu Naukowego w Kanadzie. Zmarł w Montrealu 23 marca 1978 roku. Wystawa podejmuje próbę przywrócenia pamięci o polskim dyplomacie, ale przedstawia także życie codzienne żydowskich uchodźców w Japonii oraz Chinach. Wystawie towarzyszy okolicznościowa publikacjja w trzech językach.

Organizatorzy: Instytut Polski w Wilnie, Biblioteka Publiczna w Kłajpedzie; partnerzy: Ambasada RP w Wilnie, Ambasada Japonii w Wilnie, Biblioteka Polska w Londynie, Narodowe Archiwum Cyfrowe, Instytut Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego.

30 styczeń

Niemiecki nazistowski obóz śmierci. Konzentrationslager Auschwitz

Auschwitz

Niemiecki nazistowski obóz śmierci. Konzentrationslager Auschwitz

W dniu 30 stycznia br., z okazji obchodów 75. rocznicy wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, zostanie otwarta wystawa pt. „Niemiecki Nazistowski Obóz Śmierci. Konzentrationslager Auschwitz”. Wydarzenie organizuje Ambasada RP w Wilnie we współpracy z Wileńskim Państwowym Muzeum Żydowskim im. Gaona. Wystawa została przygotowana przez Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu i przetłumaczona na język litewski.
Wystawa prezentuje wszystkie najistotniejsze zagadnienia historii obozu Auschwitz, ale też genezę ruchu nazistowskiego oraz specyficzne elementy systemu terroru niemieckiego wprowadzonego w okupowanej Polsce. Wystawa powstała w oparciu o materiały źródłowe i ikonograficzne Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau i prezentowana jest na 30 planszach, na których wyjaśnione są przyczyny założenia obozu jako narzędzia terroru wobec ludności polskiej oraz polityczne tło jego funkcjonowania. Ekspozycja wyjaśnia, w jaki sposób rozwijał się system obozowy i dlaczego doszło do jego przekształcenia w ośrodek masowej zagłady Żydów.
Opisane są także warunki życia więźniów obozu, głód, niewolnicza praca, terror, system kar, czy egzekucji. Odrębne plansze podejmują tematykę losów kobiet i dzieci, zagłady Romów, czy tragedii sowieckich jeńców wojennych. Wystawa przybliża też historię ruchu oporu w KL Auschwitz, ucieczek, a także pomocy udzielanej więźniom przez mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej.
Wystawa prezentowana była w wielu miejscach w Polsce i na świecie m.in. Chiny, Korea, USA, Rosja, Ukraina, Grecja, Niemcy, Włochy, Hiszpania.

Otwarcie wystawy odbędzie się 30 stycznia 2020 roku (czwartek) o godz. 14.00 w Centrum Tolerancji Wileńskiego Państwowego Muzeum Żydowskiego im. Gaona (Naugarduko g. 10/2, Wilno). Wstęp wolny.
Wydarzenie w języku angielskim, bez tłumaczenia na język litewski.

Wystawa czynna do 15 marca br.

W otwarciu wystawy weźmie udział Andrzej Kacorzyk, Zastępca Dyrektora Państwowego Muzeum Auschwitz-Birnekau, dyrektor Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście.

Wystawę przygotowało: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu
Organizatorzy: Ambasada RP w Wilnie, Instytut Polski w Wilnie, Wileńskie Państwowe Muzeum Żydowskie im. Gaona
Partner: Międzynarodowa Komisja Oceny Zbrodni Reżimów Nazistowskiego i Okupacji Sowieckiej na Litwie

10 luty

Wystawa „Św. Jan Paweł II i bł. Władysław Bukowiński – Polscy Orędownicy Wolności” w Kretyndze

fot. Archidiecezja Kowieńska

Wystawa „Św. Jan Paweł II i bł. Władysław Bukowiński – Polscy Orędownicy Wolności”
10-17 lutego, Progimnazjum im. Pranasa Mašiotasa w Kłajpedzie (Varpų g. 3)
20 lutego – 10 marca, Kościół Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w Kretyndze (ul. Vilniaus 2)

 

Wystawa ukazuje św. Jana Pawła II oraz upamiętnia Jego pielgrzymkę na Litwę w 1993 r., a także  prezentuje osobę bł. ks. Władysława Bukowińskiego. Koniec XX wieku to dla Polski i Litwy początek nowej epoki. Po latach dramatycznych przeżyć, wojen oraz represji oba narody zaczynają „oddychać wolnością”. To jednak wolność, która nie jest dana raz na zawsze – trzeba ją wciąż zdobywać i odkrywać na nowo. Polscy orędownicy wolności – św. Jan Paweł II i bł. Władysław Bukowiński – stają się dla kolejnych pokoleń nauczycielami wolności. Jan Paweł II podczas swojej pielgrzymki na Litwę, przypomniał odradzającemu się państwu, że podstawą jego suwerenności i tożsamości jest 600-letnie dziedzictwo chrześcijaństwa. Bł. Władysław Bukowiński to wzór człowieka wolnego – który, mimo prześladowań, dobrowolnie oddał życie za służbę ludziom na Wschodzie. Swoją posługą obydwaj Polacy pokazują nie tylko, jak żyć z wolnością, lecz także jak budować wolne społeczeństwa w atmosferze dialogu, szacunku i miłości.

Św. Jan Paweł II
16 października 1978 roku kardynał Karol Wojtyła, metropolita krakowski, został wybrany papieżem. O godzinie 18:18 z komina na dachu Kaplicy Sykstyńskiej ukazał się biały dym oznajmiający wybór nowego papieża. O 18:44 Kardynał Pericle Felici ogłosił światu: Annuntio vobis gaudium magnum (Zwiastuję Wam radość wielką). Habemus Papam (mamy Papieża). Karol Wojtyła został wybrany na 264 następcę św. Piotra. Był on pierwszym papieżem nie Włochem od 455 lat. Przyjął imię Jana Pawła II. W pierwszej ze swoich encyklik Redemptor Hominis (marzec 1979 roku) wyjaśnił swój wybór imienia jako bezpośrednie nawiązanie i kontynuowanie nauczania swoich poprzedników: Jana XXIII i Jana Pawła I. Za myśl przewodnią papieskiego pontyfikatu, uznaje się słowa: Non abbiate paura… – nie lękajcie się: otwórzcie drzwi Chrystusowi!  wypowiedziane przez Jana Pawła II, podczas oficjalnego rozpoczęcia pontyfikatu na pl. św. Piotra w Rzymie 22 października 1978 roku. Jego pontyfikat, trwający blisko 28 lat, był trzecim pod względem długości. Już podczas Jego trwania, był on określany jako przełomowy. Nie chodziło tylko o otwarcie Kościoła Katolickiego poprzez wprowadzenie decyzji Soboru Watykańskiego II, ale również podkreślano Jego zasługi na płaszczyźnie ekumenizmu oraz dialogu z innymi religiami. Papież Jan Paweł II zmarł 2 kwietnia 2005 roku w Rzymie, o godzinie 21:37. Został beatyfikowany 1 maja 2011 roku, a następnie kanonizowany 27 kwietnia 2014 roku.  Ojciec Święty Jan Paweł II był niewątpliwie najwięcej pielgrzymującym Papieżem w historii. W czasie swego pontyfikatu odbył 104 pielgrzymki międzynarodowe, odwiedzając 129 krajów na wszystkich kontynentach. Przemawiał do milionów ludzi, odwiedzał miejsca, w których nie był wcześniej żaden Papież. Słynął ze znajomości wielu języków, dzięki której nawiązywał jeszcze lepszy kontakt z ludźmi różnych narodowości. Spotkania z Nim były dla wiernych wielkim wydarzeniem o charakterze niemalże mistycznym, często zmieniającym ich wewnętrznie na całe dalsze życie.Polskę Jan Paweł II odwiedził 8-krotnie. W 1993 r. przybył również na Litwę.

Bł. ks. Władysław Bukowiński (1904-1974) – apostoł Kazachstanu, misjonarz na wzór św. Pawła, przeżył trzynaście i pół roku ciężkich łagrów, niosąc Chrystusa tam, gdzie ludzie byli pozbawiani nadziei i godności. W 1955 r. dokonał świadomego wyboru przyjęcia obywatelstwa radzieckiego, aby móc pozostać z ludźmi spragnionymi posługi kapłańskiej w dalekim Kazachstanie, przez niektórych nazywanym „nieludzką ziemią”. Pod osłoną nocy potajemnie udzielał sakramentów i odprawiał Msze św. w prywatnych mieszkaniach. Podjął kilka wypraw misyjnych na południu ZSRR. „Jestem właściwym człowiekiem na właściwym miejscu” – mówił o sobie. Pod koniec życia trzykrotnie przyjeżdżał do Polski, gdzie spotykał się m. in. z kard. Karolem Wojtyłą. Ks. Bukowiński stał się pierwszym błogosławionym Kościoła katolickiego obrządku łacińskiego w Kazachstanie. Jego grób znajduje się w kościele pw. św. Józefa w Karagandzie. Św. Jan Paweł II w czasie swojej podróży apostolskiej do Kazachstanu w 2001 r. powiedział o nim: „Księdza Władysława Bukowińskiego wielokrotnie spotykałem i zawsze podziwiałem za kapłańską wierność i apostolski zapał. Był szczególnie związany z Karagandą. Pragnę dzisiaj złożyć w imieniu Kościoła hołd zarówno jemu jak i wszystkim zesłańcom”. 11 września 2016 r. w katedrze Matki Bożej Fatimskiej Matki Wszystkich Narodów w Karagandzie pod przewodnictwem kard. Angela Amato odbyła się jego uroczysta beatyfikacja.

Organizatorzy: Instytut Polski w Wilnie, Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie“, Centrum Myśli Jana Pawła II w Warszawie, Parafia Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w Kretyndze oraz Klasztor Zwiastowania Pańskiego w Kretyndze

Fot. Archidiecezja Kowieńska