26 listopad

Wystawa fotografii Krzysztofa Gierałtowskiego „Pisarze”

Milosz

Wystawa fotografii Krzysztofa Gierałtowskiego „Pisarze”
26 listopada 2019 r. – 6 stycznia 2020 r., Biblioteka Litewskiej Akademii Nauk im. Wróblewskich (ul. Žygimantų 1, Wilno). Otwarcie wystawy: 26 listopada o godz. 16.00

Jego kolekcja portretów ludzi polskiej kultury, nauki i polityki liczy tysiące zdjęć. Fotograf Krzysztof Gierałtowski na wystawę w Wilnie wybrał 50 zdjęć polskich pisarzy, które tworzy w sposób subiektywny. Zdjęcia to zawsze zapis spotkania dwóch indywidualności. Można je analizować od strony formy, ale warto także przywołać okoliczności tych spotkań, które układają się w barwne, wielowątkowe fabularne historie. Podczas prezentacji swoich wystaw Gierałtowski szczegółowo opowiada historię i okoliczności powstania konkretnej fotografii. Wernisaż wystawy w Wilnie będzie okazją do przekazania do zbiorów Biblioteki Wróblewskich teki „Indywidualności polskie“. Teka była już prezentowana w Bibliotece w 2013 r., a teraz stanie się częścią ekspozycji stałej. Podarowanie Teki Bibliotece, jest możliwe dzięki dotacji przyznanej Fundacji Rozwoju Fotografii przez Fundusz Popierania Twórczości Stowarzyszenia Autorów ZAiKS.

Organizatorzy: Biblioteka Litewskiej Akademii Nauk im. Wróblewskich, Instytut Polski w Wilnie, Instytut Adama Mickiewicza w Warszawie

27 listopad

Spotkanie promocyjne książki „Cmentarz na Rossie w Wilnie – historia, sztuka, przyroda”

Swiatelko_Dla_Rossy_akcja_2018-5841

Spotkanie promocyjne książki „Cmentarz na Rossie w Wilnie – historia, sztuka, przyroda”

27 listopada, o godz. 12.00, Ambasada RP w Wilnie (ul. Šv. Jono 3)

„Cmentarz na Rossie w Wilnie – historia, sztuka, przyroda” to kompleksowo opracowana monografia jednej z najważniejszych wileńskich nekropolii. Jest to miejsce spoczynku wielu osób ważnych tak dla polskiej, jak i litewskiej historii i kultury. Cmentarz ten jest nie tylko częścią polskiego dziedzictwa znajdującego się poza granicami kraju, lecz także istotnym elementem dziedzictwa i tożsamości współczesnej, niepodległej Litwy. W monografii autorzy szczegółowo przedstawili wątki związane z historią nekropolii i jej sztuką – architektura funeralną. Dodatkową zaletą publikacji jest szerokie opisanie zagospodarowania terenu i znajdującej się tam przyrody. Publikacja jest wydana w dwóch językach: polskim i litewskim. Spotkanie będzie okazją nie tylko do prezentacji książki przez jej współautorów, lecz także pozwoli na udział w panelu dyskusyjnym na temat cmentarza na Rossie. Spotkanie odbędzie się w języku polskim i litewskim z tłumaczeniem.

Wszystkich zainteresowanych prosimy o potwierdzenie swojego uczestnictwa do 19 listopada br. na mail:  vilnius.embassy@msz.gov.pl z dopiskiem w tytule maila „Rejestracja Rossa”.

Organizatorzy: Ambasada RP w Wilnie, Instytut Polski w Wilnie, Instytut POLONIKA, Zarząd Towarzystwa Naukowego „Societas Vistulana”

Fot. Joanna Bożerodska/zw.lt

28 listopad

Konferencja naukowa poświęcona 410. rocznicy urodzin Wojciecha Wijuka Kojałowicza (1609-1677) „Genealogia i heraldyka na Litwie – przeszłość i współczesność”

Historiae_Lithuanae

Konferencja naukowa poświęcona 410. rocznicy urodzin Wojciecha Wijuka Kojałowicza (1609-1677) „Genealogia i heraldyka na Litwie – przeszłość i współczesność”
28 listopada, godz. 9.00, Biblioteka im. Wróblewskich Litewskiej Akademii Nauk  (ul. Žygimanto 1)

Wojciech Wijuk Kojałowicz to XVII-wieczny polsko-litewski historyk, teolog, jezuita. Wszechstronnie wykształcony, studiował retorykę, teologię, filozofię; na Akademii Wileńskiej wykładał logikę, fizykę, metafizykę i etykę. Pełnił jednocześnie funkcje kaznodziei, cenzora ksiąg i doradcy biskupów. W 1653 roku został rektorem Akademii Wileńskiej. Twórca pierwszej drukowanej historii Litwy (1650)  i „Herbarza Szlachty Wielkiego Księstwa Litewskiego”. Już w 1648 Kojałowicz zaczął opracowywać materiały do dziejów szlachty litewskiej. Olbrzymią większość danych zebrał sam i przekazał  wiele wiadomości będących autentyczną, jeszcze wtedy żywą tradycją rodzinną znanych rodów szlacheckich. Opisał wiele  nieznanych  herbów litewskich. Podczas  konferencji znani litewscy historycy, bibliotekarze, heraldycy pochylą się nad spuścizną sławnego jezuity, przypomną o jego zasługach dla historii i heraldyki współczesnej. Wstęp wolny, wymagana jest wcześniejsza rejestracja do dnia 18 listopada pod adresem: pirmininkas@genealogija.lt.

Organizator: Towarzystwo Genealogii i Heraldyki Litwy; partnerzy: Biblioteka im. Wróblewskich LAN,  Instytut Polski w Wilnie

3 grudzień

Opera Stanisława Moniuszki „Halka” na zakończenie obchodów Roku Moniuszki na Litwie

S7R04777

Opera Stanisława Moniuszki „Halka” na zakończenie obchodów Roku Moniuszki na Litwie
3 grudnia, godz. 19.00, wileński Teatru na Pohulance (ul. J. Basanavičiaus 13) 

Na zakończenie Roku Moniuszki na Litwie, 3 grudnia 2019 r. na deskach wileńskiego Teatru na Pohulance zostanie wystawiona jedna z najbardziej znanych oper Stanisława Moniuszki „Halka” w wersji wileńskiej. Jest to gościnny występ Warszawskiej Opery Kameralnej, przygotowany we współpracy z Instytutem Polskim oraz Domem Kultury Polskiej w Wilnie.
„Halka wileńska” Stanisława Moniuszki to w katalogu spektakli Warszawskiej Opery Kameralnej, nie tylko pozycja szczególna, ale wręcz kamień milowy w historii tej instytucji. Moniuszkowska „Halka” znana jest głównie z wersji warszawskiej, rozbudowanej do czterech aktów z ariami i baletami. Ta wersja została przygotowana specjalnie dla Warszawskiej Opery w roku 1857 i z wielkim powodzeniem wykonywana jest do dzisiaj. „Halka wileńska” z roku 1848 była pierwotną formą tej opery, miała budowę dwuaktową, zwartą i prężną dramaturgię oraz pozbawiona była większości znanych dziś arii i baletów. Zachował się do naszych czasów jedynie zapis wersji z akompaniamentem fortepianu, żadne ślady partytury lub głosów orkiestrowych nie zachowały się do naszych czasów. „Halkę wileńską” opracował w 1983 roku na zlecenie Stefana Sutkowskiego Jerzy Dobrzański, a reżyserował ją Kazimierz Dejmek. W 2019 roku „Halka wileńska” wraca na scenę Warszawskiej Opery Kameralnej jako wznowienie poprzedniej inscenizacji, jednakże z nową wersją muzyczną. Została ona przygotowana specjalnie na Festiwal Moniuszkowski i oparta została na oryginalnym zapisie z roku 1848 oraz na pierwodrukach wersji warszawskiej. Jest to zatem muzyczna rekonstrukcja dzieła, sporządzona z szacunkiem dla stylu kompozytora i zawierająca w całości materię muzyczną skomponowaną przez Moniuszkę. Dzieło jest w całości wiernym odbiciem zachowanej wersji z roku 1848. „Halka wileńska” powraca w inscenizacji Kazimierza Dejmka w nowym opracowaniu materiałów muzycznych przez Macieja Prochaskę, w nowej wersji partytury orkiestrowej. Dzieło zabrzmi w wykonaniu znakomitych solistów współpracujących z Warszawską Operą Kameralną oraz z towarzyszeniem orkiestry instrumentów historycznych „Musicae Antiquae Collegium Varsoviense”.

Organizatorzy: Warszawska Opera Kameralna, Instytut Polski w Wilnie oraz Dom Kultury Polskiej w Wilnie; partner Ambasada RP w Wilnie. Partnerzy medialni: Radio znad Wilii, zw.lt, Kurier Wileński i TVP Wilno.

Dofinansowano ze środków MKiDN w WPR „Niepodległa 2017-2022” oraz IAM z programu „Kulturalne pomosty”. 

4 grudzień

Wieczór Sztuki Polskiej – prezentacja antologii Polska Pogoń Poetycka

lenku_meno_vakaras_plakatas

Wieczór Sztuki Polskiej – prezentacja antologii Polska Pogoń Poetycka
4 grudnia, godz. 18.00, Biblioteka Adama Mickiewicza, ul. Trakų 10, Wilno

Krajowe Stowarzyszenie Literatów Polskich na Litwie obchodzi jubileusz X-lecia. Z tej okazji w Bibliotece Adama Mickiewicza odbędzie się Wieczór sztuki polskiej, podczas którego zostanie przedstawiona antologia polskiej poezji Litwy Polska Pogoń Poetycka. To pierwszy obszerny, wielopokoleniowy przegląd twórczości polskich literatów z Litwy. Jest to też pierwsze dwujęzyczne, polsko-litewskie wydanie zbiorowe polskiej literatury powstającej na Wileńszczyźnie. Dzięki wsparciu finansowemu Ambasady RP w Wilnie w ramach projektów polonijnych, antologię udało się ilustrować reprodukcjami dzieł polskich malarzy działających na Litwie. Książka obejmuje utwory 37 autorów polskich urodzonych na Litwie i mieszkających w kraju i na emigracji, a także prace 19 polskich malarzy z Litwy. Wstęp wolny. Spotkanie w językach polskim i litewskim.

Organizatorzy: Krajowe Stowarzyszenie Literatów Polskich i Biblioteka Adama Mickiewicza; partnerzy: Instytut Polski w Wilnie i Związek Malarzy Polskich Elipsa

5 grudzień

Wieczór Języków na Uniwersytecie Wileńskim

kalbu

Wieczór Języków na Uniwersytecie Wileńskim
5 grudnia, godz. 18.00,  Wydział Filologiczny Uniwersytetu Wileńskiego (ul. Universiteto 3)

Zespół młodych językoznawców Uniwersytetu Wileńskiego organizuje doroczny Wieczór Języków, poświęcony znaczeniu języków w życiu publicznym oraz badań językoznawczych. W prezentacjach o charakterze socjolingwistycznym, literackim i scenicznym uczestniczą młodzi badacze i artyści wileńscy, a także przedstawiciele placówek dyplomatycznych, którzy prezentują języki urzędowe swych państw. Udział w Wieczorze Języków zapowiedział minister kultury Mindaugas Kvietkauskas. Instytut Polski w Wilnie, podobnie, jak w ubiegłych latach, ufundował dla uczestników Wieczoru Języków, upominki książkowe. Wstęp wolny. Spotkanie wielojęzyczne.

Organizatorzy: Kalbų vakaras, Wydział Filologiczny Uniwersytetu Wileńskiego; partnerzy: placówki dyplomatyczne akredytowane w Wilnie, w tym Instytut Polski

5 grudzień

Obchody 100. rocznicy utworzenia Uniwersytetu Stefana Batorego

USB38_RT8a_2[1]

Obchody 100. rocznicy utworzenia Uniwersytetu Stefana Batorego
5 grudnia, godz. 14.00-18.00, Sala Senatorska Uniwersytetu Wileńskiego (ul. Universiteto 3)

100 lat temu, 11 października 1919 r. w Wilnie reaktywowano wyższą uczelnię – uniwersytet. Przyjęto wówczas, że odrodzony ośrodek akademicki będzie nosił imię swojego założyciela – króla Stefana Batorego. Uczelnia stała się istotnym ośrodkiem życia intelektualnego w regionie, była kontynuatorką tradycji centrów nauki z czasów dawnej Rzeczypospolitej i pierwszych lat zaborów. Szkoła powstała w roku 1579, kiedy król Stefan Batory przeznaczył środki na przekształcenie Kolegium Jezuitów w Wilnie w Akademię Wileńską. Po stłumieniu Powstania Listopadowego, w 1832 roku, jako karę za udział wielu uczonych i studentów w powstaniu władze carskie nakazały całkowitą likwidację uczelni. Uczelnia została ponownie odtworzona dopiero w 1919 roku. Swoją działalność  zakończyła w 1939 r. wraz z rozpoczęciem II wojny światowej. Po wojnie opiekunem i spadkobiercą tradycji akademickiej dawnego USB w Wilnie stał się Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. W konferencji pt. „100. rocznica utworzenia Uniwersytetu Stefana Batorego” udział wezmą: prof. Marija Drėmaitė (Uniwersytet Wileński) „Vladas Drėma i jego studia na Uniwersytecie Stefana Batorego“; prof. Anna Supruniuk (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu) „Abraham Suckewer i inni studenci oraz absolwenci USB“ oraz prof. Tomas Venclova „Czesław Miłosz  – student Uniwersytetu Stefana Batorego”. Drugą częścią wydarzenia będzie otwarcie wystawy „Uniwersytet Stefana Batorego 1919-1939”, na której można będzie obejrzeć portrety rektorów, insygnia rektorskie i dziekańskie, ukazujące wielkość i dostojeństwo akademickie wileńskiej uczelni. Wystawę uzupełnią plansze w językach litewskim, polskim i angielskim przedstawiające działalność naukowo-badawczą uczelni, jej osiągnięcia i dynamiczny rozwój. W dyskusji „Uniwersytet Stefana Batorego w opinii publicznej w Polsce i na Litwie” udział wezmą: prof. Alferdas Bumblauskas, dr Barbara Stankiewicz i prof. Mirosław A. Supruniuk. Dyskusję moderuje dr Artūras Vasiliauskas.
Konferencja i dyskusja odbędą się w języku litewskim i polskim z tłumaczeniem. Wstęp wolny.

Organizatorzy: Uniwersytet  Wileński, Wydział Historyczny UW, Muzeum UW, Biblioteka UW, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Instytut Polski w Wilnie

11 grudzień

Koncert Mikołaja Trzaski i Arkadija Gotesmana „Spotkajmy się w Olicie” w ramach festiwalu „Jewish Art Festival in Lithuania“

Gotesmanas 1

Koncert Mikołaja Trzaski i Arkadija Gotesmana „Spotkajmy się w Olicie” w ramach festiwalu  „Jewish Art Festival in Lithuania“
11 grudnia, godz. 17.00,  Biblioteka Publiczna w Olicie (ul. Seirijų  2, Olita) 

Festiwal „Jewish Art Festival In Lithuania“ przedstawił publiczności bogaty program łączący różne formy sztuki. W wielu miastach Litwy wystąpili znani litewscy i zagraniczni muzycy, pisarze i poeci. Zakończeniem festiwalu będzie koncert znanego polskiego muzyka Mikołaja Trzaski i litewskiego artysty Arkadija Gotesmana „Spotkajmy się w Olicie“, będący jazzowymi improwizacjami na motywach folkloru żydowskiego.
Mikołaj Trzaska to saksofonista, klarnecista basowy, kompozytor. Jest uważany za ikonę jazzowej awangardy w Polsce. W swoich podróżach muzycznych za cel obrał sobie poszukiwanie wspólnego mianownika między muzyką żydowską i współczesną. Kilka lat temu Trzaska zwrócił się ku tradycyjnej muzyce żydowskiej, po części z powodu swoich żydowskich korzeni. Arkadij Gotesman jest jednym z najbardziej pomysłowych, utalentowanych i produktywnych litewskich twórców jazzowych, założyciel i członek orkiestry klezmerskiej oraz organizator „Jewish Art Festival In Lithuania“. Wstęp wolny.

Organizatorzy: Jewish Art Festival In Lithuania, Instytut Polski w Wilnie, Biblioteka Publiczna w Olicie

13 grudzień

Wystawa „Starewicz – pionier animacji”

TABLICA2

Wystawa „Starewicz – pionier animacji”
13 grudnia – 30 stycznia, Muzeum Miejskie w Kownie (pl. Rotušės 15)
Otwarcie wystawy: 13.12.2019 o godz. 17.30

Władysław Starewicz (1882–1965) – polskojęzyczny reżyser pochodzący z Litwy, entomolog, artysta o szerokim spektrum zainteresowań, pionier animacji lalkowej, w pierwszej połowie XX w. tworzący na Litwie, w Rosji i we Francji. Twórca związany z Muzeum Miejskim w Kownie wywodził się z polskiej rodziny szlacheckiej. Od 1911 roku pracował w Dziale Przyrodniczym Muzeum. Malował plakaty a także karykatury do czasopism „Vapsva” oraz „Kreivas veidrodis”, projektował kostiumy karnawałowe, fotografował, ostatecznie zajął się animacją eksperymentalną. Jako pierwszy zastosował wiele nowatorskich rozwiązań w sztuce filmowej – zarówno dotyczących samego filmowania, jak też oświetlenia. Niektóre z jego trików operatorskich do dziś są z powodzeniem stosowane przez filmowców. Podczas pobytu w Kownie Starewicz tworzył animacje lalkowe oraz parodie filmowe: „Nad Niemnem”, „Życie ważek”, „Żuki”. W 1910 roku stworzył serię ujęć mieszkających w litewskiej Dąbrowie chrząszczy (jelonków rogaczy). Film o tych owadach – „Życie żuków” – zmontował, pracując już w Wytwórni Chanżonkowa w Moskwie. Wcześniej, w 1911 roku, nakręcił „Piękną Lukanidę” i „Zemstę kinooperatora” – o czym pisał w swoich dziennikach. Chociaż to nie Starewicz wynalazł animację przestrzenną, jest on uznawany za prekursora w tej dziedzinie. Jego nazwisko widnieje we wszystkich światowych encyklopediach i leksykonach filmowych. Na temat twórczości reżysera nadal powstają prace naukowe i filmy. W 2007 roku niezależna wytwórnia producencka „Filmų Era” przy wsparciu, m.in. Muzeum Miasta Kowna nakręciła film o Starewiczu pod tytułem „Treser żuków” (reż. Linas Augutis, Marek Skrobecki). Przy produkcji filmu współpracowały Litwa, Polska, Rosja, Francja i Niemcy. Kurator projektu: Krzysztof Stanisławski (Polska).

Organizator: stowarzyszenie „Kampania Artystyczna” w Warszawie; partnerzy: Muzeum Miasta Kowna, galeria „Meno parkas” w Kownie, Instytut Polski w Wilnie, Muzeum Kinematografii w Łodzi, FINA. Sponsor: IAM – Instytut Adama Mickiewicza w Warszawie

18 grudzień

Wernisaż wystawy fotograficznej Bartosza Frątczaka „Ostatni świadkowie. Portrety bohaterów II wojny światowej”

BF-Ostatni-(okladka)

Wernisaż wystawy fotograficznej Bartosza Frątczaka „Ostatni świadkowie. Portrety bohaterów II wojny światowej”
18 grudnia,  godz. 18.00,  Klasztor Franciszkanów w Wilnie (ul. Trakų 1)

“Od czasu mojego przyjazdu na Litwę minęło prawie sześć lat. Dziwnym zrządzeniem losu, moim pierwszym fotoreportażem zrealizowanym dla lokalnej prasy były obchody rocznicy operacji „Ostra Brama”. Nie pamiętam ani jednego z tysięcy zdjęć, które tego dnia zrobiłem, ale wiem, że to właśnie wtedy zaczął się mój projekt. Od tamtego czasu staram się być wszędzie tam, gdzie obecni są Weterani, a w każdym z tych miejsc jest Ich coraz mniej… Nigdy nie przestaję patrzeć na Nich z podziwem, jednocześnie nieustannie pytając samego siebie, czy kiedykolwiek byłbym gotów na takie poświęcenie? (Chcę myśleć, że tak…)  Z czasem nabrałem odwagi, zacząłem Ich odwiedzać, patrzyłem Im w oczy, a Oni cierpliwie spoglądali na mnie. Słuchałem historii, ustawiałem przenośne studio fotograficzne i robiłem portrety” – Bartosz Frątczak.
Wstęp wolny.

Organizatorzy: Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie”, Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, Instytut Pamięci Narodowej, Instytut Polski w Wilnie, Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie, Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, Wileńskie Centrum Kultury i Duchowości