18 wrzesień

„Wieści skądinąd”. Rola kultury w demokratycznych przemianach w Europie końca lat 80-tych

coverizrael

„Wieści skądinąd”. Rola kultury w demokratycznych przemianach w Europie końca lat 80-tych
18 września, czytelnia Centrum Sztuki Współczesnej w Wilnie (ul. Vokiečių 2)

Z okazji 30. rocznicy demokratycznych przemian w Europie zapraszamy na polsko-litewską dyskusję pod hasłem „Wieści skądinąd”, która z jednej strony odniesie się do wystawy „Czekając na kolejne nadejście” prezentowanej w CSW w Wilnie i Zamku Ujazdowskim w Warszawie, a z drugiej spróbuje podsumować kondycję kultury i współpracy polsko-litewskiej.
Polska i Litwa borykają się z ciężarem historii, także tej wspólnej. Często jest to przeszkoda w budowaniu pozytywnej współpracy, także w obszarze kultury. O tym, między innymi, traktuje nowy numer pisma o sztuce i kulturze „Obieg”, wydawany od 1987 roku przez Centrum Sztuki Współczesnej U-jazdowski w Warszawie, obecnie ukazującego się jako dwujęzyczny kwartalnik online https://obieg.u-jazdowski.pl.
Odnosząc się do wątków poruszanych, autorzy w numerze chcieliby wyjść od opowieści dotyczącej Gry w Państwa, historii kilku osób, które tworzyły przez kilka dekad nieformalną grupę artystyczną, animującą alternatywną rzeczywistość państwowo-polityczną w kilku prywatnych warszawskich mieszkaniach w czasach PRL. Historie te przedstawi redaktor „Obiegu”, Krzysztof Gutfrański.
Do rozmowy, którą poprowadzi kuratorka wystawy Ula Tornau, zaproszono redakcję i autorki „Obiegu”. Wspólnie zastanowią się oni nad ideą Polski i Litwy jako państw wielonarodowych i aktualnością tradycji unii polsko-litewskiej. Odniosą się też do przeszłych wizji przyszłości, kreowanych przez m.in. litewskiego geografa Kazysa Pakštasa (1893-1960), który proponował stworzenie „dodatkowej Litwy”, zapasowego państwa gdzieś za morzami, zasiedlanego przez litewskich imigrantów i będącego bezpiecznym terytorium na wypadek wojny. A także pomysłów wysuwanych przez ruchy społeczne, takich jak założony w Wilnie żydowski Bund (1897-1948), socjalistyczna partia opowiadająca się m.in. za laicyzacją oraz autonomią kulturalną Żydów. Zastanowią się też, jaką rolę odgrywała kultura w demokratycznych przemianach końca lat 80-tych i początku lat 90-tych w Europie Wschodniej.
Udział w dyskusji wezmą: Miglė Bareikytė i dr Viktorija Rusinaitė – badaczki i autorki tekstu do 9. nr „Obiegu”, Krzysztof Gutfrański – redaktor naczelny magazynu „Obieg”, Vitalij Strigunkov – artysta wizualny, współredaktor 9. nr „Obiegu”. Spotkanie poprowadzi Ula Tornau, kuratorka CAC oraz wystawy „Czekając na kolejne nadejście”. Więcej informacji i dokładna godzina rozpoczęcia: cac.lt.

Organizatorzy: Centrum Sztuki Współczesnej, Instytut Polski w Wilnie

19 wrzesień

Otwarcie wystawy „Ambasador RP w Japonii Tadeusz Romer i żydowscy uchodźcy wojenni na Dalekim Wschodzie”

Plakat v2

Otwarcie wystawy „Ambasador RP w Japonii Tadeusz Romer i żydowscy uchodźcy wojenni na Dalekim Wschodzie”

19 września, godz. 18.00, Siedziba Litewskiej Wspólnoty Żydów w Wilnie (ul. Pylimo 4)

Przygotowana z inicjatywy i na zlecenie Instytutu Polskiego w Wilnie przez dr Olgę Barbasiewicz z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego wystawa jest pierwszą tak wszechstronną próbą ukazania bohaterskich działań podejmowanych przez ambasadora RP w Japonii Tadeusza Romera na rzecz pomocy żydowskim uchodźcom przybywającym do japońskich portów z wizami wydanymi przez japońskiego konsula w Kownie Chiunę Sugiharę.
Tadeusz Ludwik Romer urodził się 6 grudnia 1894 r. w Antonoszu, znajdującym się w owym czasie w guberni kowieńskiej Cesarstwa Rosyjskiego. W 1937 r. został pierwszym ambasadorem RP w Japonii. Latem 1940 roku polscy Żydzi, którzy szukali ucieczki przed Holokaustem, otrzymywali od japońskiego konsula w Kownie Chiune Sugihary wizy tranzytowe umożliwiające im wjazd do Japonii. Wizy te były niezbędne do przedostania się na terytorium holenderskiego Curacao. Uchodźcy posiadali bowiem także zaświadczenie o bezwizowym pozwoleniu na wjazd na te terytoria, wystawione przez holenderskiego konsula honorowego w Kownie Jana Zwartendijka. Uchodźcy będący polskimi obywatelami zostali natychmiast otoczeni opieką konsularną polskiej ambasady. Zadaniem ambasadora Tadeusza Romera stała się pomoc w zapewnieniu wiz docelowych, gdyż osoby przybywające w kolejnych turach nie posiadały żadnych innych wiz niż te tranzytowe, wydane przez Chiune Sugiharę. Romer szacował, że do Japonii przybędzie około 500 osób, w zależności od decyzji władz sowieckich i japońskich, które mogły odmówić wpuszczenia tej grupy. Jednak już w połowie lutego liczba ta przekroczyła 700 osób, o czym polska placówka dyplomatyczna niezwłocznie informowała Londyn. Priorytetem dla polskiej dyplomacji stało się odpowiednie rozlokowanie znajdujących się na terenie Japonii uchodźców.
Dla zapewnienia uchodźcom opieki, szczególnie w przypadku braku dalszych wiz oraz środków niezbędnych do życia, ambasador Tadeusz Romer powołał „Polski Komitet Pomocy Ofiarom Wojny”, którego przewodniczącą została jego żona Zofia Romer. Komitet zebrał środki na działalność i doraźną pomoc uchodźcom wśród Polonii oraz obywateli polskich przebywających na Dalekim Wschodzie, uzyskał również wsparcie nowojorskiego Joint Distribution Committee. Komitet utworzył swoje biura w Kobe i Tokio, współpracował także z organizacjami żydowskimi w Kobe i Jokohamie. Jego przedstawiciel spotykał się w porcie w Tsurudze z przybywającymi polskimi obywatelami w celu ułatwienia formalności wizowych i skierowania ich do Kobe, gdzie gmina żydowska zapewniała im zakwaterowanie. Komitet udzielał również uchodźcom zapomóg pieniężnych. Aby oszczędzić przybyszom długiej podróży do Tokio, Ambasada RP zorganizowała w Osace tymczasowy punkt konsularny. Gdy w 1941 roku podjęto decyzję o likwidacji polskiej placówki w Japonii, Tadeusz Romer wraz z częścią personelu ambasady udał się pod koniec października do Szanghaju, gdzie kontynuował dyplomatyczne działania na rzecz uchodźców. To dzięki jego działalności i wstawiennictwu polscy obywatele byli w stanie uzyskiwać kolejne wizy do krajów docelowych, jak również korzystać z pomocy finansowej, przekazywanej często za pośrednictwem polskich poselstw, przy współpracy Rządu RP na uchodźstwie.
Tadeusz Romer wyjechał z Szanghaju latem 1942 roku, zostawiając na Dalekim Wschodzie dobrze zorganizowaną społeczność polskich Żydów, której reprezentanci zostali włączeni w nowo powstałą organizację o nazwie Zarząd Główny Związku Polaków w Chinach. Po dotarciu do Lourenço Marques (obecnie Maputo, Mozambik) nadal wspierał polskich Żydów poprzez działania dyplomatyczne. W tym samym roku Tadeusz Romer objął funkcję ambasadora Polski w ZSRR, którą sprawował do wiosny 1943 roku. W kwietniu 1943 roku został pełnomocnikiem rządu RP na Bliskim Wschodzie, aby w lipcu tego samego roku objąć stanowisko Ministra Spraw Zagranicznych w rządzie Stanisława Mikołajczyka w Londynie. Po zakończeniu wojny wyemigrował do Kanady, gdzie pracował na Uniwersytecie McGill. Od 1963 roku aż do śmierci był prezesem Polskiego Instytutu Naukowego w Kanadzie. Zmarł w Montrealu 23 marca 1978 roku.
Wystawa podejmuje próbę przywrócenia pamięci o polskim dyplomacie, ale przedstawia także życie codzienne żydowskich uchodźców w Japonii oraz Chinach. Wystawie towarzyszy okolicznościowa publikacjja w trzech językach.  W otwarciu wystawy udział wezmą autorki dr Olga Barbasiewicz i Barbara Abraham. Wystawa czynna do 19 października br.

Organizatorzy: Instytut Polski w Wilnie, Litewska Wspólnota Żydów (Litwaków). Partnerzy: Fundacja Sugihary Dyplomaci za Życie, Ambasada RP w Wilnie, Ambasada Japonii w Wilnie, Biblioteka Polska w Londynie, Narodowe Archiwum Cyfrowe, Instytut Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego

2 październik

XXX Międzynarodowy Festiwal „Druskiennicka Jesień Poezji 2019”

PDR_Cover_1

XXX Międzynarodowy Festiwal „Druskiennicka Jesień Poezji 2019”
2-7 października, Druskienniki-Wilno

Międzynarodowy Festiwal „Druskiennicka Jesień Poezji” odbywa się już po raz trzydziesty. Hasłem tegorocznego festiwalu jest „Kto pisze mój wiersz?”. W poprzednich latach poruszano zagadnienia i tematy, za pomocą których próbowano sprowokować dyskusje nie tylko o życiowych i literackich aktualnościach i tendencjach, ale i spojrzeć na literaturę z perspektywy innych dziedzin sztuki. W ciągu 30 lat w festiwalu wzięli udział poeci z Polski i innych krajów ze wszystkich kontynentów.  W tym roku gośćmi Festiwalu będą poeci Natalia Malek i Jarosław Mikołajewski. Będą oni czytali swoje utwory na festiwalowych wydarzeniach wśród gości z Łotwy, Estonii, Ukrainy, Belgii, Turcji, USA i innych krajów. Więcej informacji o festiwalu: http://pdr.lt/lt/festivalis/programa    i http://pdr.lt/lt/naujienos-ir-renginiai/item/214-kviecia-30-asis-literaturos-festivalis-poetinis-druskininku-ruduo

Natalia Malek – poetka, tłumaczka literatury anglojęzycznej. Autorka zbiorków poetyckich: „Pracowite popołudnie”(2010), „Szaber” (2014), „Kord” (2017), z których dwa ostatnie są nominowane do Nagrody Literackiej Gdynia. Pisze artykuły na temat sztuki do polskiej prasy. Organizuje seminaria i konferencje poświęcone poezji, sztukom wizualnym i literaturze anglojęzycznej.

Jarosław Mikołajewski – poeta, pisarz i tłumacz z języka włoskiego, autor książek dla dzieci, dziennikarz, eseista i publicysta. Laureat wielu nagród literackich i artystycznych polskich i włoskich. Jest autorem kilku esejów i reportaży o kulturze włoskiej. Jego wiersze są przetłumaczone na ponad dziesięć języków. W jego dorobku translatorskim są m.in. przekłady utworów Dantego, Petrarki, Leopardiego, Montalego. Z klasyki literatury dziecięcej przetłumaczył na język polski m.in. „Pinokia” Carla Collodiego i  opowiadania Gianniego Rodariego.

Jarosław Mikołajewski weźmie udział w „Wieczorze poezji” 4 października,  o godz.  19.00,   (Centrum „Dainava“, sala „Aušrinės“, ul. Maironio 22,  Druskienniki),  Natalia Malek   – w czytaniach poetyckich VERSOPOLIS (program UE „Kreatywna Europa”) 5 października,  o godz. 14.00 (kawiarnia „Širdelė“, sala „Bubilo“, ul. Maironio  16, Druskienniki).

Organizator: Druskiennicka Jesień Poezji; partner: Instytut Polski w Wilnie

3 październik

19. Festiwal Filmu Polskiego

PLak-mn

19. Festiwal Filmu Polskiego
3-13 października, Wilno, Kowno, Mariampol, Możejki, Soleczniki

19. Festiwal Filmu Polskiego na Litwie odbędzie się od 3 do 13 października 2019 roku w pięciu litewskich miastach – Wilnie, Kownie, Mariampolu, Możejkach i Solecznikach. Głównym organizatorem jest Instytut Polski w Wilnie. W programie wydarzenia znajdą się starannie wyselekcjonowane filmy z najlepszych festiwali filmowych w Cannes, Berlinie, Sundance Film Festival i innych. Niektóre z filmów miały swoją premierę w Polsce zaledwie kilka dni temu na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni.
Na główny program festiwalu składają się najlepsze i warte uwagi filmy stworzone w różnych stylach przez różne pokolenia twórców. Odzwierciedlają one to, co dzieje się obecnie w Polsce, ale czerpią też inspirację w tradycji i potencjale polskiego kina. Spośród 13 filmów w programie głównym znalazło się najnowsze dzieło Agnieszki Holland „Obywatel Jones“ (2019), prezentowane na Festiwalu Filmowym w Berlinie i nagrodzone kilka dni temu Złotymi Lwami na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. Grająca główną rolę w filmie Jacka Borcucha „Słodki koniec dnia“ (2019) Krystyna Janda otrzymała nagrodę za najlepszą rolę kobiecą na Sundance Film Festival. Z kolei „Jeszcze dzień życia“ (2018) Raúla de la Fuente i Damiana Nenowa, opowiadające historię legendarnego reportera i pisarza Ryszarda Kapuścińskiego, to dzieło nagrodzone przez Europejską Akademię Filmową jako najlepsza animacja roku. Doceniła je także publiczność festiwalu w San Sebastian.
Na widzów czeka także doceniony przez Europejską Akademię Filmową film Adrana Panka „Wilkołak“ (2018), który pretenduje razem z „Obywatelem Jonesem“ Agnieszki Holland o tzw. europejskiego Oscara, jeden z najbardziej wyczekiwanych tegorocznych filmów – „Ciemno, prawie noc“ (2019) Borysa Lankosza, czy romantyczna komedia „Całe szczęście“ (2019) Tomasza Koneckiego z Piotrem Adamczykiem w roli głównej.}
W programie głównym Festiwalu nie zabraknie filmów dotyczących historii. Krótko po polskiej premierze, widzowie na Litwie będą mieli okazję obejrzeć pierwszy film fabularny o postaci niejednoznacznie ocenianej na Litwie, ale także i w Polsce, czyli o Józefie Piłsudskim. Postać tę w filmie Michała Rosy „Piłsudski“ (2019) zagrał Borys Szyc, znany litewskiej publiczności z „Zimnej wojny“. Do czasów przed Powstaniem Warszawskim przeniesie widzów film Władysława Pasikowskiego „Kurier“ (2019), opowiadający historię słynnego „Kuriera z Warszawy“ Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Tragiczne dzieje Kaszubów opowiada natomiast historyczna epopeja Filipa Bajona „Kamerdyner“ (2018). Reżyser Adam Sikora przeniesie widzów filmu „Autsajder“ (2018) w czasy Polskiej Republiki Ludowej, kiedy to często trzeba było wybierać pomiędzy ideałami a wolnością.
Na młodszych widzów czeka „Dzień czekolady“ (2018) Jacka Bławuta. To pierwszy polski film, który otrzymał nagrodę Krzysztofa Kieślowskiego dla najlepszego scenariusza filmu z Europy Środkowej.
W tym roku program specjalny poświęcony jest zmarłemu w 2018 roku polskiemu reżyserowi filmowemu i teatralnemu Kazimierzowi Kutzowi (1929-2018). Jego filmy nie tylko weszły do klasyki polskiego kina, ale do tej pory nie straciły na oryginalności, aktualności i walorów artystycznych. W programine retrospektywy znalazło się pięć filmów: „Nikt nie woła“ (1960), „Milczenie“ (1963), „Sól ziemi czarnej“ (1969), „Perła w koronie“ (1971) i „Zawrócony“ (1994).
Na Festiwalu będziemy mieli możliwość spotkania się z zaszczytnymi gośćmi. Film „Ułaskawienie“ (2018) zaprezentuje reżyser Jan Jakub Kolski oraz odtwórczyni roli głównej, nagrodzona za główną rolę kobiecą na Festiwalu w Gdyni, Grażyna Błęcka-Kolska. Swój drugi film – „Córkę trenera“ (2018) zaprezentuje przedstawiciel młodego pokolenia polskich twórców Łukasz Grzegorzek. Praktycznie bezpośrednio z Festiwalu w Gdyni do Wilna przyjedzie Michał Rosa, reżyser filmu „Piłsudski“.
Bilety na Festiwal można zakupić w kasach kin Skalvija, Pasaka, Multikino, Romuva, Spindulys lub na portalach Tiketa i/lub bilietai.lt. W Możejkach i Solecznikach filmy będa prezentowane bezpłatnie.
Dokładny program festiwalu: http://www.lenkukinas.lt.

Patronat honorowy nad 19. Festiwalem Filmu Polskiego sprawuje Polski Instytut Sztuki Filmowej. Główni sponsorzy: Orlen Lietuva, Stop Cafe, Polskie Linie Lotnicze LOT.
Partnerzy: Liu Patty cukiernia, Clear Channel Lietuva, Advert LT.
Festiwalowy hotel: Hotel Vilnia.
Partnerzy medialni: LRT, 15min.lt, Žmonės, Kinas, Literatūra ir menas, Kurier Wileński, Radio Znad Wilii, portal ZW.lt i Wilnoteka.lt.

10 październik

Polskie filmy na Festiwalu Filmowym Praw Człowieka „Nepatogus kinas”

cienie-imperium_1100x1100

Polskie filmy na Festiwalu Filmowym Praw Człowieka „Nepatogus kinas”
10-23 października, Wilno, Kowno, Poniewież

We współpracy z Instytutem Polskim w Wilnie podczas tegorocznego Festiwalu Filmowego Praw Człowieka „Nepatogus kinas” zostaną wyświetlone dwa polskie filmy.

„Cienie Imperium”  (Polska, Armenia, Gruzja, Ukraina, 2018, 76 min., reżyseria Karol Starnawski, operator Filip Drożdż).
Na rubieżach dawnego Imperium Rosyjskiego trwają konflikty, o których zapomniała już światowa opinia publiczna. Ludzie zamieszkujący te rejony pragną tylko jednego: spokojnego życia. W tym sensie historie Aleksieja, Timura i Aleksandra są podobne, mimo że ich ojczyzny oddalone są od siebie o wiele kilometrów. Górski Karabach, Ukraina oraz Gruzja to kolejne areny agresywnej polityki Rosji. To film o nadziei i próbach niepoddawania się, chociaż jest się tylko małym trybikiem w epicentrum politycznych i historycznych wydarzeń.
Film w jęz. rosyjskim, polskim, ormiańskim, gruzińskim, ukraińskim, litewskim z napisami po litewsku i angielsku.
Seanse:
12 października, godz. 17:30, Forum Cinemas „Vingis” (Wilno), sala nr 3.
18 października, godz. 17:30, „Pasaka” (Wilno), duża sala. Po seansie odbędzie się spotkanie z twórcami filmu.

„In touch” (Polska, Islandia, 2018, 62 min., reżyseria Paweł Ziemilski, operator Filip Drożdż).
Opowieść o mieszkańcach wsi Stare Juchy na Mazurach, z której od początku lat 80-tych wyemigrowało do Islandii ponad czterystu mieszkańców. To ponad połowa całej społeczności. Duża odległość pomiędzy członkami rozbitych rodzin nie pozwala im na bezpośredni kontakt. Alternatywą w tej sytuacji pozostają tylko „spotkania” w świecie wirtualnym, szczególnie za pośrednictwem „Skype”. Film Pawła Ziemilskiego nie jest jednak dobrze znanym mieszkańcom Litwy opowiadaniem o członkach jednej rodziny mieszkających w różnych częściach świata. Reżyser poprzez nowatorską metodę wykorzystującą projekcje i nagrania rozmów Skype, buduje filmowe mosty pomiędzy Polską i Islandią i tworzy warunki do spotkań szczególnych.
Film w języku polskim i islandzkim z napisami po litewsku i angielsku.
Seanse:
14 października, godz. 21:00, Forum Cinemas „Vingis” (Wilno), sala nr 3. Po seansie odbędzie się spotkanie z reżyserem.
15 października, godz. 19:30, „Romuva” (Kowno). Po seansie odbędzie się spotkanie z reżyserem.
16 października, godz. 20:00, Forum Cinemas „Vingis” (Wilno), sala nr 4. Po seansie odbędzie się spotkanie z reżyserem.
20 października, godz. 16:30, „Pasaka” (Wilno), duża sala.
23 października, godz. 19:30, centrum filmowe „Garsas“ (Poniewież), duża sala.

Szczegółowy program festiwalu: https://nepatoguskinas.lt/2019/filmai/

10 październik

Międzynarodowa wystawa „Radziwiłłowie. Historia i dziedzictwo książąt”

Radziwiłłowie

Międzynarodowa wystawa „Radziwiłłowie. Historia i dziedzictwo książąt”
10 października – 12 stycznia, Centrum Wystawowe Pałacu Wielkich Książąt Litewskich w Wilnie (pl. Katedros 4)
Otwarcie wystawy: 10 października o godz. 18.00

Wystawa została objęta patronatem Prezydenta Republiki Litewskiej Gitanasa Nausėdy.
Na wystawie zostanie przedstawiony najsłynniejszy ród magnacki Wielkiego Księstwa Litewskiego, a następnie i jeden z najważniejszych rodów Rzeczypospolitej Obojga Narodów – książęta Radziwiłłowie – ich pochodzenie, genealogia, historie różnych odgałęzień rodu, wkład w rozwój państwa, jego polityki i dyplomacji, kościoła, kultury i sztuki, gospodarki i rozwój sztuki wojennej. W XV-XVIII w. z rodu Radziwiłłów wywodziło się aż 40 senatorów WKL – najwyższych i najważniejszych dostojników państwowych. Radziwiłłowie zajmowali najważniejsze państwowe stanowiska: 13 wojewodów wileńskich, 10 kasztelanów wileńskich, 7 kanclerzy litewskich, 9 wielkich marszałków litewskich, 7 wielkich hetmanów litewskich, 3 biskupów (w tym jeden kardynał). Na wystawie zostaną zaprezentowane najważniejsze zbiory ruchomego dziedzictwa rodu Radziwiłłów, wypożyczonych z ponad 40 instytucji muzealnych, bibliotek, archiwów, kościołów, klasztorów i kolekcji prywatnych z 7 państw (Litwy, Polski, Ukrainy, Białorusi, Niemiec, Francji, Izreala/Palestyny). Na wystawę złoży się ok. 400 eksponatów, które pomogą przybliżyć wszechstronność i zasługi książąt Radziwiłłów w dawnym państwie litewskim, jak również odzwierciedlą najważniejsze dziedziny wpływów rodu Radziwiłłów na historię państwa i społeczeństwa. W historii litewskiego i polskiego muzealnictwa będzie to największa i najbardziej obszerna międzynarodowa wystawa poświęcona rodowi Radziwiłłów. Zostaną pokazane typologicznie bardzo różne eksponaty: portrety i inne malarstwo, wyroby jubilerskie, broń i zbroje, gobeliny, ubrania, przedmioty liturgiczne, rzeźby, medale, dokumenty, mapy i relikwie związane z rodem Radziwiłłów. Część eksponatów nie była dotąd eksponowana, a niektóre są niemal nieznane ani na Litwie, ani za granicą. Wśród takich eksponatów jest kielich liturgiczny z pateną podarowany Bazylice Betlejemskiej przez Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła Sierotkę oraz inne relikwie z jego pielgrzymki do Ziemi Świętej; także kameja Barbary Radziwiłłówny wykonana przez znanego włoskiego złotnika; fragmenty zbroi Mikołaja Radziwiłła Czarnego; portrety Radziwiłłów autorstwa słynnych malarzy, stanowiący część tzw. galerii portretów „z wieńcem laurowym”; rzadkie druki i najważniejsze dokumenty, np. dyplomy przyznania tytułu i in. Wstęp na otwarcie wystawy za zaproszeniami.

Organizatorzy: Muzeum Narodowe Pałac Wielkich Książąt Litewskich, książę Maciej Radziwiłł; partner: Instytut Polski w Wilnie; mecenasi: Kauno tiltai,  BTA Vienna Insurance Group

23 październik

Projekt „EUNIC Baltic Roadtrip 2019”

eunic

Projekt „EUNIC Baltic Roadtrip 2019”
23-30 października, Wilno-Soleczniki-Dyneburg-Valga

EUNIC Baltic Roadtrip 2019 to krótkoterminowy projekt skierowany do młodzieży z Dyneburga (Łotwa), Solecznik (Litwa) i Valgi (Estonia), który odbędzie się w dn. 23-30 października 2019 roku. Podczas tego tygodnia uczestnicy projektu będą podróżować na trasie Wilno-Soleczniki-Dyneburg-Valga i zakończą podróż w Rydze. Dzięki udziałowi w projekcie Baltic Roadtrip uczestnicy będą mogli poznać swoich rówieśników z krajów bałtyckich, odwiedzić przygraniczne regiony, wziąć udział w ciekawych zajęciach – warsztatach, dyskusjach z udziałem międzynarodowych ekspertów, będą mogli poznać nowe możliwości współpracy młodzieży w Europie oraz rozwinąć swoje umiejętności, także w zakresie komunikacji w jęz. angielskim.  Projekt EUNIC Baltic Roadtrip jest organizowany przez 3 bałtyckie klastry EUNIC z Litwy, Łotwy i Estonii. Projekt jest finansowany ze środków EUNIC Global w Brukseli. EUNIC to Sieć Narodowych Instytutów Kultury Unii Europejskiej, która zrzesza 36 członków ze wszystkich 28 państw członkowskich UE i posiada oddziały w 150 państwach na całym świecie. Członkowie EUNIC są aktywni w obszarze sztuki, języków, młodzieży, edukacji, nauki, społeczeństwa, dialogu międzykulturowego oraz polityki rozwojowej. Wspólnie organizują projekty i programy mające na celu promocję roli kultury w relacjach wewnętrznych i zewnętrznych UE.  Klaster EUNIC na Litwie zrzesza Litewski Instytut Kultury, Instytut Polski, Instytut Goethego, Instytut Francuski, British Council oraz Włoski Instytut Kultury.

23 październik

Wystawa „Ambasador RP w Japonii Tadeusz Romer i żydowscy uchodźcy wojenni na Dalekim Wschodzie” w Rakiszkach

Plakat v2

Wystawa „Ambasador RP w Japonii Tadeusz Romer i żydowscy uchodźcy wojenni na Dalekim Wschodzie”
23-31 października, Biblioteka Publiczna w Rakiszkach (pl. Nepriklausomybės 16)

Przygotowana z inicjatywy i na zlecenie Instytutu Polskiego w Wilnie przez dr Olgę Barbasiewicz z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego wystawa jest pierwszą tak wszechstronną próbą ukazania bohaterskich działań podejmowanych przez ambasadora RP w Japonii Tadeusza Romera na rzecz pomocy żydowskim uchodźcom przybywającym do japońskich portów z wizami wydanymi przez japońskiego konsula w Kownie Chiunę Sugiharę.
Tadeusz Ludwik Romer urodził się 6 grudnia 1894 r. w Antonoszu, znajdującym się w owym czasie w guberni kowieńskiej Cesarstwa Rosyjskiego. W 1937 r. został pierwszym ambasadorem RP w Japonii. Latem 1940 roku polscy Żydzi, którzy szukali ucieczki przed Holokaustem, otrzymywali od japońskiego konsula w Kownie Chiune Sugihary wizy tranzytowe umożliwiające im wjazd do Japonii. Wizy te były niezbędne do przedostania się na terytorium holenderskiego Curacao. Uchodźcy posiadali bowiem także zaświadczenie o bezwizowym pozwoleniu na wjazd na te terytoria, wystawione przez holenderskiego konsula honorowego w Kownie Jana Zwartendijka. Uchodźcy będący polskimi obywatelami zostali natychmiast otoczeni opieką konsularną polskiej ambasady. Zadaniem ambasadora Tadeusza Romera stała się pomoc w zapewnieniu wiz docelowych, gdyż osoby przybywające w kolejnych turach nie posiadały żadnych innych wiz niż te tranzytowe, wydane przez Chiune Sugiharę. Romer szacował, że do Japonii przybędzie około 500 osób, w zależności od decyzji władz sowieckich i japońskich, które mogły odmówić wpuszczenia tej grupy. Jednak już w połowie lutego liczba ta przekroczyła 700 osób, o czym polska placówka dyplomatyczna niezwłocznie informowała Londyn. Priorytetem dla polskiej dyplomacji stało się odpowiednie rozlokowanie znajdujących się na terenie Japonii uchodźców.
Dla zapewnienia uchodźcom opieki, szczególnie w przypadku braku dalszych wiz oraz środków niezbędnych do życia, ambasador Tadeusz Romer powołał „Polski Komitet Pomocy Ofiarom Wojny”, którego przewodniczącą została jego żona Zofia Romer. Komitet zebrał środki na działalność i doraźną pomoc uchodźcom wśród Polonii oraz obywateli polskich przebywających na Dalekim Wschodzie, uzyskał również wsparcie nowojorskiego Joint Distribution Committee. Komitet utworzył swoje biura w Kobe i Tokio, współpracował także z organizacjami żydowskimi w Kobe i Jokohamie. Jego przedstawiciel spotykał się w porcie w Tsurudze z przybywającymi polskimi obywatelami w celu ułatwienia formalności wizowych i skierowania ich do Kobe, gdzie gmina żydowska zapewniała im zakwaterowanie. Komitet udzielał również uchodźcom zapomóg pieniężnych. Aby oszczędzić przybyszom długiej podróży do Tokio, Ambasada RP zorganizowała w Osace tymczasowy punkt konsularny. Gdy w 1941 roku podjęto decyzję o likwidacji polskiej placówki w Japonii, Tadeusz Romer wraz z częścią personelu ambasady udał się pod koniec października do Szanghaju, gdzie kontynuował dyplomatyczne działania na rzecz uchodźców. To dzięki jego działalności i wstawiennictwu polscy obywatele byli w stanie uzyskiwać kolejne wizy do krajów docelowych, jak również korzystać z pomocy finansowej, przekazywanej często za pośrednictwem polskich poselstw, przy współpracy Rządu RP na uchodźstwie.
Tadeusz Romer wyjechał z Szanghaju latem 1942 roku, zostawiając na Dalekim Wschodzie dobrze zorganizowaną społeczność polskich Żydów, której reprezentanci zostali włączeni w nowo powstałą organizację o nazwie Zarząd Główny Związku Polaków w Chinach. Po dotarciu do Lourenço Marques (obecnie Maputo, Mozambik) nadal wspierał polskich Żydów poprzez działania dyplomatyczne. W tym samym roku Tadeusz Romer objął funkcję ambasadora Polski w ZSRR, którą sprawował do wiosny 1943 roku. W kwietniu 1943 roku został pełnomocnikiem rządu RP na Bliskim Wschodzie, aby w lipcu tego samego roku objąć stanowisko Ministra Spraw Zagranicznych w rządzie Stanisława Mikołajczyka w Londynie. Po zakończeniu wojny wyemigrował do Kanady, gdzie pracował na Uniwersytecie McGill. Od 1963 roku aż do śmierci był prezesem Polskiego Instytutu Naukowego w Kanadzie. Zmarł w Montrealu 23 marca 1978 roku. Wystawa podejmuje próbę przywrócenia pamięci o polskim dyplomacie, ale przedstawia także życie codzienne żydowskich uchodźców w Japonii oraz Chinach. Wystawie towarzyszy okolicznościowa publikacjja w trzech językach.

Organizatorzy: Instytut Polski w Wilnie, Biblioteka Publiczna w Rakiszkach. Partnerzy: Fundacja Sugihary Dyplomaci za Życie, Litewska Wspólnota Żydowska, Ambasada RP w Wilnie, Ambasada Japonii w Wilnie, Biblioteka Polska w Londynie, Narodowe Archiwum Cyfrowe, Instytut Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego.

27 październik

Koncert „Moniuszko dawniej i teraz“

plakmm

Koncert „Moniuszko dawniej i teraz“
27 października, godz. 14.00, Pałac Tyszkiewiczów w Zatroczu (ul. Užtrakio 17, Troki)
28 października, godz. 17.00, Pałac Wagnerów w Solecznikach (ul. Plento 5, Soleczniki)

Kontynuując rocznicowe obchody 200. urodzin Stanisława Moniuszki na Litwie, Instytut Polski w Wilnie wspólnie z polskimi i litewskimi partnerami organizuje dwa koncerty pt. „Moniuszko dawniej i teraz“. Wystąpią artyści z Polski: Anna Budzyńska (sopran), Laura Kluwak-Sobolewska (fortepian), kwartet puzonowy TROMBQUARTET. Utwory Stanisława Moniuszki – jego pieśni i arie operowe na sopran – zostaną wykonane w oryginale, z fortepianem oraz w aranżacjach na kwartet puzonowy i głos, przygotowanych przez wybitną polską kompozytorkę młodego pokolenia – Ewę Fabiańską-Jelińską.
Anna Budzyńska – wszechstronna śpiewaczka operowa młodego pokolenia, specjalizująca się w wykonawstwie muzyki barokowej, współczesnej i szeroko pojętej kameralistyce. Studia wokalno-aktorskie ukończyła na poznańskiej Akademii Muzycznej w klasie prof. Antoniny Kowtunow. Stale doskonali swój warsztat techniczny i interpretacyjny biorąc aktywny udział w kursach mistrzowskich takich artystów jak Cecilia Bartoli, Silvana Bazzoni, Teresa Żylis – Gara, Elizabeth Vidal, Jadwiga Rappé, Anna Radziejewska, Helena Łazarska czy Eva Blahova. Przed studiami wokalnymi uzyskała tytuł magistra nauk prawnych na Wydziale Prawa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Podczas studiów prawniczych była solistką Chóru Uniwersyteckiego UAM, z którym dała blisko 400 koncertów na całym świecie. W trakcie studiów wokalnych zadebiutowała na deskach Teatru Muzycznego w Poznaniu rolą Adeli w Zemście Nietoperza Johanna Straussa i od tego czasu jest solistką tego teatru. Ma na swoim koncie ponad 180 zagranych spektakli. Ma na swoim koncie wiele nagrań płytowych. W 2016 roku założyła zespół barokowy „Toccante”. Regularnie  współpracuje z Poznańską Orkiestrą Barokową.
Laura Kluwak-Sobolewska  – ukończyła studia pianistyczne pod kierunkiem prof. Waldemara Andrzejewskiego w Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu. Otrzymała szereg nagród dla najlepszego i wyróżniającego się pianisty na polu kameralistyki, m.in. nagrodę dla najlepszego pianisty na IV Konkursie Wykonawstwa Polskiej Pieśni Artystycznej w Warszawie, XIX Międzynarodowym Konkursie Wokalnym im. I. Godina (Vrable, Słowacja) oraz na XII Międzynarodowym Konkursie Sztuki Wokalnej im. Ady Sari w Nowym Sączu. Jest laureatką krajowych i międzynarodowych konkursów pianistycznych m.in. XXVII Konkursu na Stypendia Artystyczne Towarzystwa im. Fryderyka Chopina w Warszawie, Konkursu Europejskiej Fundacji Muzycznej Yamaha, Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego Ragusa – Ibla Grand Prize na Sycylii we Włoszech. Była także dwukrotną stypendystką Ministerstwa Kultury i Sztuki. Za szczególne osiągnięcia i osobowość artystyczną otrzymała Medal Młodej Sztuki, została również uhonorowana odznaką Zasłużony działacz kultury oraz Zasłużony dla kultury polskiej przyznawaną przez Ministra Kultury RP. Jest cenioną kameralistką, specjalizującą się w repertuarze wokalnym. Współpracowała z tak wybitnymi artystami – śpiewakami, jak Teresa Żylis-Gara, Joanna Kozłowska, Wojciech Drabowicz, Ryszard Karczykowski, Wiesław Ochman. Działalność koncertową łączy z pedagogiczną w Akademii Muzycznej w Poznaniu, gdzie obecnie jest profesorem tej uczelni.
Kwartet puzonowy TrombQuartet (Piotr Banyś, Wojciech Jeliński, Marek Kaczor oraz Tomasz Kaczor ) powsta w w2012 r. Tworzą go absolwenci Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu oraz Hochschule für Musik Hanns Eisler w Berlinie, na co dzień współpracujący z prestiżowymi instytucjami muzycznymi m.in. z Orchester Akademie der Berliner Philharmoniker, Filharmonią Poznańską im. T. Szeligowskiego, Teatrem Wielkim im. S. Moniuszki, a także Akademią Muzyczną im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu. TrombQuartet to oryginalny, jeden z nielicznych tego typu zespołów w Polsce, który istnieje od 2012 roku. Od tego czasu regularnie koncertuje oraz rozwija swój warsztat wykonawczy, doskonaląc niepowtarzalne brzmienie kwartetu puzonowego i poszerzając ciągle repertuar.
Artyści prezentują podczas koncertów nie tylko utwory z kręgu muzyki klasycznej wszystkich epok. Potrafią również zainteresować słuchaczy oryginalnymi opracowaniami standardów jazzowych, przebojów muzyki filmowej, a nawet piosenek popowych. Chętnie sięgają również po utwory współczesne, nie ograniczając się do jednego nurtu bądź stylu muzycznego. Muzycy zespołu TrombQuartet mają w swoim repertuarze dzieła współczesnych kompozytorów z USA, Anglii, Włoch oraz Polski, którzy stworzyli je z myślą o uzdolnionych artystach wraz z dedykacją. Puzoniści na stałe współpracują z wybitną kompozytorką młodego pokolenia, Ewą Fabiańską-Jelińską, która tworzy dla nich nowe utwory oraz aranżacje. Zespół regularnie prezentuje się podczas prestiżowych festiwali o zasięgu krajowym i międzynarodowym m.in.: Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Organowej i Kameralnej w Kamieniu Pomorskim, Międzynarodowego Festiwalu Organowego w Koszalinie, Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej „Poznańska Wiosna Muzyczna” czy Międzynarodowego Festiwalu Organowego w Szczecinie. W 2018 roku na rynku pojawiła się pierwsza płyta TrombQuartet zatytułowana „Take Four”.
Koncerty dofinansowane z budżetu Marszałka Województwa Wielkopolskiego” oraz EGDE Music Studio. Koncert w Zatroczu biletowany, sprzedaż „Bilietai.lt“; koncert w Solecznikach za zaproszeniami (udostępnia Szkoła Artystyczna im. Stanisława Moniuszki w Solecznikach).

Organizatorzy: Instytut Polski w Wilnie, Fundacja Świat Możliwości, OPP „Ambra Vox“, Dyrekcja Trockiego Narodowego Parku Historycznego, Szkoła Artystyczna im. Stanisława Moniuszki w Solecznikach, Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie, Samorząd Województwa Wielkopolskiego, „EGDE Music Studio“

30 październik

Koncert „Śpiewy historyczne Jana Ursyna Niemcewicza”

JanUrsynNiemcewicz

Koncert „Śpiewy historyczne Jana Ursyna Niemcewicza”
30 października, godz. 18.00, Domu Kultury Polskiej w Wilnie (ul. Naugarduko 76)

Widowisko muzyczne jest organizowane przez Fundację „Pomoc Polakom na Wschodzie” we współpracy z Polsko-Ukraińską Fundacją im. Ignacego Jana Paderewskiego, Domem Kultury Polskiej w Wilnie oraz Instytutem Polskim i Ambasadą Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie. Koncert „Śpiewy historyczne Jana Ursyna Niemcewicza” został przygotowany w nowej aranżacji Krzesimira Dębskiego, a wystąpi Reprezentacyjny Zespół Artystyczny Wojska Polskiego. Patronat honorowy nad projektem sprawuje Wicemarszałek Senatu RP Pani Maria Koc. Śpiewy historyczne J. U. Niemcewicza powstały w latach 1808-1810 i zawierają utwory tak znanych polskich kompozytorów jak: Karol Kurpiński, Franciszek Lessel, Maria Szymanowska. Są to kompozycje opowiadające o władcach, ważnych postaciach i wydarzeniach w historii Polski. Szczególnie istotny jest wymiar edukacyjny tego dzieła. Nie bez znaczenia jest też aspekt dumy z przeszłości historycznej polskiego narodu. Wstęp na koncert z darmowymi zaproszeniami, które będą do odbioru w sekretariacie Domu Kultury Polskiej w Wilnie.

Organizatorzy: Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie”, Polsko-Ukraińska Fundacja im. Ignacego Jana Paderewskiego, Dom Kultury Polskiej w Wilnie, Instytut Polski i Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie